Fren havası nasıl alınır? Tek kişiyle, iki kişiyle, ABS’li araçta sıra

Fren hortumu ya da borusu değiştiğinde devre açılır ve içine hava girer. Hava, tekerleklerdeki hava alma rekorlarından kabarcıksız hidrolik gelene kadar sıvı yürütülerek alınır: iki kişiyle pedaldan, tek kişiyle çek valfli hortum, vakum pompası ya da basınçlı cihazla. Tekerlek sırasını aracın servis bilgisi belirler; ABS’li bazı araçlarda araya teşhis cihazıyla yapılan bir tur girer.

Fren devresine hava nereden girer?

Hava, devre açıldığında ya da depo boşaldığında girer. Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) Fren Sistemleri ders modülü ikisini birlikte sayar: herhangi bir onarımdan sonra ya da depodaki hidroliğin bitmesi sonucu.

Hortum değişirken amaç devreye az hava sokmaktır. FCA, 2018 RAM 4500/5500 şasi kabin için yazdığı fren hortumu talimatında (U41) pedalı bir destek çubuğuyla basılı tutturur: ana merkez devreden ayrılır, hatlar açıkken depo boşalmaz. Gerekçesi: “Böylece bütün sistemin değil, onarılan bölgenin havasını alırsınız.” MOTOR dergisi hortumun penseyle sıkılıp kapatılmamasını ister; iç yapısı zarar görür. Hortumun ne zaman değişeceğini fren hortumu yazısında anlattık.

İki kişiyle fren havası nasıl alınır?

İki kişilik yöntemde biri pedala basar, öbürü rekoru açıp kapatır. FCA’nın 2018 Dodge Journey, 2018–2019 Dodge Caravan ve Jeep Compass ile 2019 Jeep Cherokee için yazdığı servis talimatı (U86) şu adımları verir:

1. Depo. Kapağı temizleyip açın, hidroliği MAX çizgisine tamamlayın.
2. Hortum. Rekora şeffaf bir hortum takın; ucunu, içinde temiz hidrolik bulunan kavanoza daldırın.
3. Pedal. Yardımcınız pedala üç dört kez basıp basılı tutsun.
4. Rekor. En az bir tam tur açın, pedal inince kapatın. Pedal ancak rekor kapandıktan sonra bırakılır.
5. Tekrar. Hava gelmeyene kadar yineleyin; talimata göre çoğunlukla dört beş kez. Depo boşalmasın.

Bu yöntemde hata zamanlamada çıkar. MEB modülü aynı kuralı ana merkezin çıkış rekoru için yazar ve iki kişinin her basışta birbirini onaylamasını ister:

“Fren pedalından ayak kaldırılmadan önce rekor sıkılmalıdır. Aksi takdirde sisteme yeniden hava girer.”

Millî Eğitim Bakanlığı, Fren Sistemleri ders modülü, 2013

Bir itiraz, basınçlı cihaz satan Gunson’dan gelir: pedal defalarca pompalanınca “ana merkezin içindeki piston, silindirde olağan kullanımla oluşmuş hafif eşiği aşabilir ve keçeye zarar verebilir.” FCA işi bu araçlarda pedalla yaptırır, ama cihaz varsa basınçlı hava almayı önerir.

Tek kişiyle fren havası nasıl alınır?

Tek kişilik üç yöntemi MOTOR dergisinin fren köşesi anlatır.

• Çek valfli hava alma hortumu. Hortumdaki tek yönlü valf sayesinde rekor açık durur; usta pedala birkaç kez basar, yalnız depoyu tamamlamak için durur. MOTOR, rekorun dişine geçici olarak teflon bant sarılabileceğini ekler. Sebebini yazmıyor; pedal geri gelirken dişten hava emilmesin diye olduğu bizim çıkarımımız.
• Vakum pompası. Elle, basınçlı havayla ya da elektrikle çalışan pompa hidroliği rekordan çeker. Hata depoyu unutmaktır: MOTOR’a göre pompa sistemi “çok çabuk kurutabilir” ve devreye yeniden hava sokar.
• Basınçlı hava alma cihazı. Depo ağzına adaptör kapak takılır, depo basınç altına alınır, rekorlar sırayla açılır. Güçlüğü, depoya uyan adaptörü bulmaktır.

Gunson’ın stepne havasıyla çalışan cihazının talimatı basıncı sınırlar: en çok 20 psi, eski sistemlerde 10 psi. Cihaz önce hidroliksiz bağlanır ve depo kapağında hava kaçağı aranır.

Hangi tekerlekten başlanır?

Tek bir doğru sıra yok; açtığımız dört belge aynı sırada birleşmiyor.

FCA satırları yalnız talimatlarda sayılan model yılları içindir.

“En uzak tekerlekten başlanır” kuralı bu yüzden tek başına yetmez. Gunson bile kuralı kayda bağlar: “çoğunlukla el kitabında bulunan sıradaki gibi”. Bir aracın sırası, o aracın servis bilgisinden okunur.

ABS’li araçta ne değişir?

ABS’li araçta iş tekerleklerde bitmeyebilir. FCA’nın RAM talimatı bunu not olarak yazar:

“ABS sisteminin havasını almak, alışılmış hava alma yöntemlerinin yanında teşhis cihazı kullanılmasını gerektirir. İşlem, önce temel fren hava almasını, ardından teşhis cihazıyla hidrolik ünitenin pompasının ve solenoidlerinin çalıştırılıp havasının alınmasını kapsar.”

FCA US, U41 sayılı servis talimatı (NHTSA 18V-277), Haziran 2018

Ardından tekerlekler ikinci kez dolaşılır. Binek araç talimatı (U86) aynı üç aşamayı izler; önce akünün tam şarjlı olmasını ve arıza kodlarının silinmesini ister. İkinci turun gerekçesi ABS’nin “serbest bıraktığı havayı” atmaktır. MOTOR’a göre pedal yöntemi, tek kişilik çeşidi dahil, ABS parçalarının içindeki sıvıya ulaşmaz. Başka bir araçta cihaz gerekip gerekmediğini o aracın servis bilgisi söyler.

Hangi hidrolik konur?

Aracın kitabında yazan sınıf konur; FCA’nın iki talimatı da DOT 3 ister. Gunson, kitaptakinden düşük DOT sınıflı hidroliğin kaynayabileceğini yazar. Hidrolik nem çeker; MEB modülüne göre nem kaynama noktasını düşürür. FCA aynı şeyi kap için söyler: “Açık kalmış kap havadan nem çeker ve sıvıyı kirletir.” Bu yüzden ağzı yeni açılmış kaptan doldurulur, rekordan gelen sıvı geri konmaz.

İş bitince ne kontrol edilir?

1. Rekorlar. Kapatın, keplerini takın. MOTOR’un uyarısı: rekorun içi boştur, fazla sıkılırsa kopabilir.
2. Depo. Seviyeyi işaretine tamamlayın.
3. Pedal. Araç yerinden oynamadan önce pedal sert olmalı. FCA’ya göre pedal yolu uzunsa ya da pedal süngerimsiyse devrede hâlâ hava olabilir; hava alma yinelenir.
4. Kaçak. Açılan bütün bağlantılarda sızıntı arayın. Pul isteyen bağlantıda pul yenilenmiş olmalıdır; rekor cıvatası pullarını ayrı yazıda anlattık.
5. Deneme sürüşü. Fren ve pedal hissi yolda doğrulanır.