Fren hortumu nasıl değişir, ne kadar sürer, fiyatı neye göre değişir?

Fren hortumu, gövde tarafındaki boru rekoru ile kaliper tarafındaki banjo cıvatası ya da vidalı uç sökülerek değiştirilir; yenisi burulmadan takılır, pulları yenilenir, ardından fren sisteminin havası alınır. Açtığımız üretici belgelerinde RAM ProMaster’da tek hortuma 0,5–0,6 saat, Subaru’da dört hortuma yaklaşık 90 dakika veriliyor. Fiyatı hortum sayısı, işçilik, hidrolik ve sökülürken zarar gören parçalar belirler.

Fren hortumunun iki ucu nasıl bağlıdır?

Fren hortumunun bir ucu gövdedeki çelik fren borusuna, öbür ucu kalipere bağlanır. Gövde tarafında borunun rekor somunu hortuma vidalanır; hortum orada brakete oturur ve klipsle tutulur.

Kaliper ucu araca göre değişir. Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) Fren Sistemleri modülünde ve Subaru’nun 2017–18 Impreza ile 2018 Crosstrek servis bülteninde hortum kalipere banjo cıvatası ve pullarla bağlanır. FCA’nın 2014 RAM ProMaster servis talimatında uç kalipere doğrudan vidalanır ve pul geçmez.

Yeni hortum takılırken nelere dikkat edilir?

Yeni hortum burulmadan takılır ve direksiyon iki yana sonuna kadar çevrildiğinde süspansiyona değmemelidir. Suzuki, Vitara’nın servis kitabında ön hortumun direksiyon düz konumdayken, burulmadan ve kıvrılmadan takılmasını ister ve ekler:

“Hortumun, tam sağ ve tam sol dönüş konumlarında süspansiyonun hiçbir parçasına değmediğinden emin olun. Herhangi bir noktada değiyorsa söküp düzeltin.”

Suzuki, Vitara servis kitabı, Mart 1991

Pulda kural, MEB modülünün cümlesidir: “Fren hortumu contalarını yeniden kullanmayınız.” Subaru sebebini de yazar: yeni pul eskisinin üstüne binerse bağlantı kaçırır.

Tork araca göre değişir: boru rekoru Subaru’da 15 Nm, ProMaster’da 18 N·m, Vitara’da 14–18 N·m; Subaru’nun banjo cıvatası 26 Nm. Sizinkini servis verisi söyler.

Fren hortumu değişimi ne kadar sürer?

İki üretici belgesi bayiye tanınan işçilik süresini yazıyor: FCA, ProMaster’da tek hortuma 0,5–0,6, dört hortuma 1,3 saat tanır; Subaru dört hortuma 1,4 saat.

Kaynak: FCA P03 talimatı (Mart 2014), Subaru WUR-03R bülteni (Kasım 2019). ProMaster süreleri dört hortumun gözle kontrolünü de kapsar; kontrol tek başına 0,2 saattir.

İki belge de genç araçlar içindir: ProMaster’lar Kasım 2013’e kadar üretilmişti, Subaru’ların en eskisi 2016 üretimiydi. Paslı rekoru olan yaşlı bir araç için süre veren belge açmadık; süreyi uzatanları aynı belgeler sayıyor.

• Sıkışmış boru rekoru. Subaru rekorlara önce silikonsuz sökücü sıvı sıktırır; amaç fren borusuna zarar vermemektir. Somun boruyu da çeviriyorsa sıkışmış rekor somunu yazısındaki sıra geçerlidir.
• Düşen hidrolik seviyesi. Depo MIN çizgisinin altına inerse Subaru’ya göre ana merkezin ve hidrolik kontrol ünitesinin (VDC HCU) havasını ayrıca almak gerekebilir; düz vitesli araçta debriyajın havası da alınır.

Fren hortumu değişiminin fiyatı neye göre değişir?

Fren hortumu değişiminin fiyatını beş kalem belirler; rakam vermiyoruz, çünkü tutar araca ve atölyeye göre değişir.

• Parça. Hortum aracın kataloğundaki parça numarasıyla alınır; Subaru’da hortum takımının numarası Impreza ile Crosstrek arasında bile farklıdır, ProMaster’da ön ve arka hortum ayrı parçadır. Banjo bağlantıda yeni pullar da gerekir.
• İşçilik. İkinci hortum süreyi ikiye katlamaz: ProMaster’da önde 0,6 yerine 0,9 saat.
• Hidrolik. İki belge de fren hidroliğini parça listesinde sayar.
• Hava alma. Her değişimden sonra yapılır; depo boşaldıysa iş büyür. Yöntemleri fren havası yazısında anlattık.
• Sökülürken zarar gören parça. Yalama olan somun, burulan boru, kırılan hava alma rekoru; FCA, ProMaster’ın ön kaliperlerindeki rekorların kolay kırıldığını yazar.

İki belge de eskimeyi konu almıyor, çift değiştirmeyi de kural olarak yazmıyor: FCA yalnız araç montajında hasar görmüş hortumu değiştirtir, Subaru bağlantı tasarımı değiştiği için dördünü birden. Öbür hortumlara bakmadan karar vermeyin; ölçütleri fren hortumu ve muayene yazısında anlattık.

Fren hortumu patlarsa ne olur?

Fren hortumu patladığında bağlı olduğu devre basınç tutamaz; araç öbür devreyle fren yapar. MEB modülüne göre bugünkü araçlarda hidrolik devre iki hatta ayrılmıştır, depo da iki bölmelidir: bir devre kaçırınca öbüründe hidrolik kalır. Suzuki’nin kitabına göre ana merkezde pistonlardan biri önce boşa yol alır, öbür devrede basınç ancak ondan sonra yükselir. FCA’ya göre hasarlı hortum hidrolik kaçırabilir ve durma mesafesini uzatabilir.

Fren hortumu hangi sırayla değiştirilir?

Sıra FCA’nın talimatı ile MEB modülünde ortaktır. Aracınızın servis kitabı farklı söylüyorsa onu izleyin.

1. Aracı kaldırıp destekleyin, tekerleği sökün.
2. Hidroliği depoda tutun. FCA pedalı bir tutucuyla ilk 25 mm’nin ötesinde basılı tutturur; ana merkez devreden ayrılır, depo boşalmaz. Subaru hortumları tek tek değiştirtir.
3. Uçları temizleyin, boru rekorunu ayırın. Borunun ucunu kapatın; Subaru hava alma rekorunun lastik kepini kullanır.
4. Klipsleri sökün, hortumu kaliperden ayırın. Eski pulları atın.
5. Yeni hortumu eskisiyle yan yana koyun. Boy, iki uçtaki bağlantı ve braketin yeri aynı olmalıdır.
6. Yeni hortumu önce kalipere bağlayın. Banjo bağlantıda yeni pullarla, torkuna sıkın.
7. Hortumu braketine oturtun, boru rekorunu bağlayın. FCA’nın notu: “Rekor somununu bu aşamada sıkmayın.” Rekor, hortum ucu gövdedeki brakete klipslendikten sonra sıkılır.
8. Direksiyonu iki yana sonuna kadar çevirin. Suzuki’nin kontrolü: hortum süspansiyona değmemeli.
9. Havayı alın, depoyu tamamlayın.
10. Kaçak arayın, tekerleği takın, freni deneyin.