Kabin kaldırma hortumu: doğru hortumu seçmek, değiştirmek, hangi uç nereye?

Hidrolik kabin (kupa) kaldırma sisteminde pompa ile silindir arasında iki hortum vardır ve işleri farklıdır: biri kabini kaldırır, öbürü kontrollü biçimde indirir. Birbirinin yerine geçmezler, boyları çoğu zaman aynı değildir ve hangisi değişirse değişsin sistemin havası alınmalıdır. Bu yazı üçünü de anlatıyor.

İki hortum ne iş yapar?

Diesel Technic’in hidrolik kabin kaldırma sistemi için yayımladığı montaj talimatı (DB6010) yaygın bir tasarımı açıkça anlatıyor. Seçici valfli bir el pompası, çift etkili bir silindiri (ustaların deyişiyle kabin pistonunu) iki hatla besler. İtme hattı silindirin altına, çekme hattı üstüne gider.

Kaldırırken pompa iki hattı birden basınç altına alır. Pistonun iki yüzünde basınç aynıdır; ama milin olmadığı yüzün alanı daha büyüktür, bu yüzden mil dışarı sürülür ve kabin devrilir. Kabin üst ölü noktayı geçince kendi ağırlığıyla devam eder; hızını bir kısma deliği sınırlar.

İndirirken pompa yalnızca çekme hattını besler. Aynı basınç, pilot kumandalı bir çek valfi de açar; böylece pistonun altındaki yağ itme hattından hazneye döner. Pompalamayı bıraktığınızda valf kapanır, kabin olduğu yerde kalır. Talimat sebebini de yazıyor:

“Basınç düşmesi, hat kopması gibi durumlarda çek valf derhal kapanır ve dönüş hattını keser.”

Diesel Technic, DB6010 montaj talimatı, sürüm 1, 9 Eylül 2024

Yani hortumlar yalnızca tesisat değil, emniyet düzeninin de parçasıdır. İkisi pompada ya da silindirde çapraz bağlanırsa kaldırma yine çalışır, çünkü kaldırırken iki hat da basınç altındadır. İndirme ise çalışmaz.

Hareketli şema

Kaldır İndir Pompayı durdur

Pompa durdu: çek valf kapanır, pistonun altındaki yağ hapsolur, kabin olduğu yerde kalır.

Bu, tek bir üreticinin sistemidir. Elektrikli pompalar, kabin kilidi devreleri ve ek çıkışlar araçtan araca değişir; araç üreticisinin talimatı her zaman önce gelir.

Doğru hortum nasıl tanınır?

Önce araç üreticisinin OE numarası. Sonra söktüğünüz hortumda üç şeye bakın: toplam boy, iki uçtaki diş ve uç bağlantılarının biçimi. Aşağıdaki tablo, aynı araç ailesinin hortumlarının birbirinden ne kadar farklı olabildiğini gösteriyor.

Boy ve diş değerleri, her OE numarası için yan sanayi kataloglarında yayımlanan ölçülerdir. Çizgi, ölçü yayımlanmadığını gösterir. Bu değerleri ölçmenin yerine değil, kontrol için kullanın.

Üç şey dikkat çekiyor. Birincisi, aynı araç ailesinde kısa hortumla uzun hortumun boyu arasında on kat fark olabiliyor. İkincisi, bu kataloglarda yazan basınç değerleri 325 ile 500 bar arasında; Diesel Technic’in talimatı da sağlam bir el pompasının ulaşması gereken basıncı yaklaşık 350 bar olarak veriyor. Dişi tutan sıradan bir hidrolik hortum bunun yerine geçmez. Üçüncüsü, kataloglar birbirini tutmayabiliyor: Volvo 1076178 için biri 230–240 mm, öbürü 400 mm yazıyor. Sipariş vermeden önce eski hortumu ölçün.

Kabin kaldırma hortumu nasıl değiştirilir?

1. Hiçbir şeyi gevşetmeden önce her hortumu ve bağlandığı çıkışı işaretleyin. Bir boya noktası ve bir fotoğraf yeter.
2. Yağı bir kaba alın, açık kalan çıkışları kapatın. El pompasına giren pislik valflerine gider.
3. Yeni hortumu eskisinin geçtiği yerden, aynı kelepçelerle geçirin. Keskin büküm ve burulma olmasın; silindir tarafında, hortumun kabinle birlikte bütün hareket boyunca rahatça gidip gelebileceği kadar pay bırakın.
4. Egzozdan ve sürtebileceği her kenardan uzak tutun.
5. Hortum yaşlılıktan bozulduysa eşini de değiştirin. İkisi aynı ömrü yaşamıştır.

Değişimden sonra hava nasıl alınır?

Hortum söküldüğünde sisteme hava girer. Diesel Technic’in sırası, kabin inik durumdayken şöyle:

1. Bütün hatların bağlı ve haznenin dolu olduğundan emin olun.
2. Seçiciyi “indirme / sürüş” (DOWN/DRIVE) konumuna alın. Kolu yaklaşık 30 tam strok çalıştırın. Hazneyi tamamlayın.
3. Seçiciyi “kaldırma” (UP) konumuna alın. Kabini sonuna kadar öne devirin.
4. Seçiciyi yeniden “indirme / sürüş” konumuna alın. Kabin tamamen inene kadar pompalayın.
5. Yağı tamamlayın, dolum tapasını takın.

Aynı talimattan iki kural: üreticinin şartnamesine uygun hidrolik yağ kullanın, asla fren hidroliği koymayın; hazneyi kabin kalkıkken doldurmayın. İş bitince seçiciyi “indirme / sürüş” konumunda bırakın, çünkü araç kullanılırken orada durması gerekir. Bazı araçların kendi hava alma noktaları ve kendi sırası vardır. Aracın servis kitabı farklı söylüyorsa onu izleyin. Kabini kaldırıp indirmenin kendi sırasını kabin kaldırma yazısında anlattık.

Yeni hortum takıldı, kabin yine kalkmıyorsa?

Şu sırayla ilerleyin.

1. Kabin kilitleri. Açıldı mı? Talimat bu kontrolü ünlem işaretiyle yazıyor.
2. Yağ seviyesi ve hava. Pompayı doldurun, “indirme” konumunda yaklaşık 20 strok yapın, sonra “kaldırma”yı deneyin.
3. Pompa basıncı. Hatlar sökülü, pompada manometre, diğer çıkışlar kör tapalı: iki konumda da yaklaşık 350 bar. Pompalamayı bıraktıktan sonra basıncın yavaş yavaş düşmesi normaldir.
4. Hortumlar ve borular. Pompa sağlamsa hatlarda ve silindirde kaçak ya da tıkanıklık arayın.
5. İndirirken pompalamayı bıraktığınız halde kabin inmeye devam ediyorsa. Silindirde iç kaçak vardır. Talimatın tavsiyesi: “Silindiri değiştirin ya da onarın; pompayı asla değiştirmeyin!”
6. Kabin kalkıyor ama inmiyorsa. İki hortumun çapraz bağlanmadığına bakın.