Tır kupası (kabin) nasıl kaldırılır? Mercedes-Benz, Volvo FH, DAF XG

Çekici ya da kamyon kabini (kupa) hidrolik bir pompayla, dört hareketle kaldırılır: araç emniyete alınır, pompadaki seçici valf “kaldırma” konumuna çevrilir, kabin üst ölü noktayı geçene kadar pompalanır, kendi ağırlığıyla sonuna kadar devrilmesi beklenir. İndirirken valf “indirme / sürüş” konumuna alınır, kabin kilitlenene kadar yine pompalanır. Markadan markaya değişen, pompanın yeri ve elle mi elektrikle mi çalıştığıdır.

Kabini kaldırmadan önce ne yapılır?

Motoru kapatın, el frenini çekin, vitesi boşa alın. Diesel Technic’in hidrolik kabin kaldırma sistemi için yayımladığı montaj talimatı (DB6010) bu üçünü kabin kaldırılırken de indirilirken de şart koşar; kabinin önünde ve üstünde yeterli boşluk ister. DAF’ın XG sürücü eğitimi videosu düz zemini ekler ve boşluğun sebebini söyler: kabin öne doğru bir yay çizer.

Sonra kabinin içi. Volvo’nun çevrim içi sürücü el kitabı (Driver Guide) FH için şunları sayar: boşta eşya olmayacak, kapılar ya tamamen açık ya da sıkıca kapalı olacak, buzdolabı boşaltılıp kapatılacak. Mercedes-Benz’in sürücü videosu da yerinden çıkan eşyanın ön camdan düşebileceğini hatırlatır.

Son olarak ön kapak. Mercedes-Benz ve Volvo, kabin devrilmeden önce öndeki bakım kapağının açılmasını ister; kapalı kalan kapak hasar görür. DAF XG’de de ızgara paneli sonuna kadar açılır.

Pompa ve seçici valf nerede, hangi konumda durur?

Pompanın üzerinde iki konumlu bir seçici valf bulunur. DB6010’daki el pompasında valf saat yönünde sonuna kadar çevrilince “kaldırma” (UP), ters yönde sonuna kadar çevrilince “indirme / sürüş” (DOWN/DRIVE) konumundadır. Volvo FH’de yön aynıdır; valf, servis kapağının altında duran lokma anahtarla çevrilir. Pompanın yeri ise araca göre değişir.

Hareketli şema

Kaldır İndir Pompayı durdur

Pompa durdu: çek valf kapanır, pistonun altındaki yağ hapsolur, kabin olduğu yerde kalır.

Mercedes-Benz, DAF ve Scania satırları sağdan direksiyonlu Avustralya pazarı için hazırlanmış belgelerden alındı; “sürücü tarafı” ve “yardımcı sürücü tarafı” o belgelerdeki ifadelerdir; soldan direksiyonlu araçta pompanın hangi yanda olduğunu bu belgeler söylemez. Volvo satırı Driver Guide’dan (FH Aero, FH16). Her satır yalnız o belgedeki aracı anlatır; çizgi, belgede yazmadığını gösterir.

Kabin nasıl pompalanır, ne zaman durulur?

Valf “kaldırma” konumundayken pompalayın. Devamını DB6010 şöyle anlatır:

“Kabin üst ölü noktasına ulaşıp onu geçtiğinde, daha fazla pompalamaya gerek kalmadan kendi ağırlığıyla öne doğru hareket eder.”

Diesel Technic, DB6010 montaj talimatı, sürüm 1, 9 Eylül 2024

Talimata göre bu hareketin hızını, silindirin üst ucundan çıkan yağı kısan bir delik belirler. Volvo aynı anı sürücünün gözünden tarif eder: kabin üst konumu geçip kendi ağırlığıyla devrilmeye başlayana kadar pompalanır. Sonra beklenir; kabin sonuna kadar öne gitmeden altında işe başlanmaz.

El pompası ile elektrikli pompa arasında ne fark var?

Mercedes-Benz’in videosunda ve Volvo’nun el kitabında elektrikli pompa kolun işini üstleniyor, valfin işini değil. Sıra ikisinde de aynı: pompa kabindeki bir şalterle devreye alınır, seçici valf yine pompanın başında elle çevrilir, sonra düğme kabin tamamen devrilene kadar basılı tutulur. Mercedes-Benz’de şalterin ışığı kırmızı yanınca sistem etkindir. Volvo’da araç “Aksesuar” ya da “Çalışma öncesi” modunda olmalı, kumandalı anahtar da kabinde kalmalıdır.

Volvo iki not ekler. Elektrikli pompası olan kabin gerektiğinde pompa koluyla da devrilebilir. Kabin art arda ikiden fazla kez elektrikle devrilirse aşırı ısınma koruması devreye girebilir; o zaman pompa motorunun 15 dakika soğuması beklenir, pompa yine çalışmazsa kabindeki sigortaya bakılır.

Scania Australia’nın yeni nesil kabin broşürüne göre elektrikli pompa sürücü tarafında, ön ızgara panelinin arkasındadır ve gösterge panelindeki şalterle çalışır; mekanik sürümü de vardır.

Kabin nasıl indirilir, kilitlendiği nasıl anlaşılır?

Önce kabinin yolunu kontrol edin; DAF’ın videosu engel olmadığına bakmayı ve güvenli bir yerde durmayı ister. Valfi “indirme / sürüş” konumuna alıp pompalayın. DB6010’un anlattığı sistemde kabin yalnız pompalandıkça iner; yolun sonunda kilitli sürüş konumuna düşer. DAF aynı anı “hafif bir düşüş” diye tarif eder: kabin kilitleri o sırada kendiliğinden kavrar.

Kilitlendiğini kol ve gösterge söyler. Mercedes-Benz, kilitler devreye girdikten sonra belirgin bir direnç hissedilene kadar birkaç kez daha pompalanmasını ister; gösterge panelindeki kabin lambası sönmeden de motor çalıştırılmaz. Volvo, araç çalıştırılırken ekranda kabin kilidi uyarısı kalmadığına bakılmasını söyler. Valf “indirme / sürüş” konumunda bırakılır: DB6010’a göre araç kullanılırken hep orada durmalıdır.

Kabin kalkmıyorsa ya da yarıda kalıyorsa?

Volvo’nun el kitabı devrilmeyen kabin için iki olasılık verir: kabin fazla yüklüdür ya da sistemde hava vardır. Gerisi ayrı yazıların konusu:

• Pompaladığınız halde basınç oluşmuyorsa: Volvo, sistemin havasının alınması gerekebileceğini yazar. Sıra kabin pompasının havasını alma yazısında.
• Kabin hiç kıpırdamıyor, yarıda kalıyor ya da geri inmiyorsa: kilitler, seçici valf, yağ seviyesi ve pompanın basınç testi kabin kalkmıyor, inmiyor yazısında sırayla anlatılıyor.
• Hortum ıslaksa ya da yağ eksiliyorsa: doğru hortumun bulunması ve değişimi kabin kaldırma hortumu yazısında.

Pompanın tam yeri ve şalterin adı araçtan araca değişir; bunlar aracın kendi kullanım kitabındadır. İşin sırası değişmez.