Kabin kaldırma pompasının havası nasıl alınır?

Kabin (kupa) kaldırma el pompasının kolu gidip geliyor ama kabin kalkmıyorsa ya da süngerimsi kalkıyorsa ilk şüpheli devredeki hava ve haznedeki yağ eksikliğidir. Çaresi, kabin inikken yapılan hava almadır. Diesel Technic’in sırasında hiçbir rekor açılmaz: “indirme / sürüş” konumunda yaklaşık 30 tam strok, yağ tamamlama, kabini bir kez tam devirip indirme, yeniden tamamlama.

Sisteme hava nereden girer?

İlk yol açılan devredir: hortum, silindir ya da pompa değişmiştir. Power-Packer’ın servis kılavuzunda devreyi açan her onarım hava almayla biter; çapraz bağlanmış hortumların çaresi de aynıdır: doğru bağlayın ve hava alın.

İkinci yol düşük yağ seviyesidir. Aynı kılavuzun arıza tablosunda, yalnızca strokun son bölümünde iş gören pompa için ilk sebep haznedeki yağın azlığıdır. Yağ kendiliğinden eksilmez; bu da üçüncü yolu gösterir: sızdıran bir rekor ya da sürtünerek aşınmış bir hortum.

Power-Packer bunu bir kenar notuna sığdırır: “Hidrolik sorunlarının yüzde 75’i hava, pislik ve yağ eksikliğinden kaynaklanır.”

Hava olduğu nasıl anlaşılır?

Kolun verdiği histen. Kuzey Amerika’da kullanılan Condor şasinin servis kitabı bunu kabin kaldırma talimatının ortasında yazıyor:

“Hidrolik kabin kaldırma sisteminde hava varsa pompa süngerimsi ya da etkisiz çalışıyor gibi gelebilir.”

Condor servis kitabı, bölüm 60.00, Ocak 2000

Yağ eksikliği de aynı hissi verir; bu yüzden önce bakın: kabin inikken dolum tapasını çıkarın, seviyeyi görün. Diesel Technic’in arıza arama bölümü de buradan başlar: eksikse tamamlanır, seçici “indirme”deyken kol yaklaşık 20 kez çalıştırılır, yağ çekildiyse yeniden eklenir, ardından “kaldırma” denenir. Talimata göre kabin artık sorunsuz kalkabilmelidir.

Üreticinin verdiği hava alma sırası nedir?

Diesel Technic’in DB6010 sayılı montaj talimatı adımlardan önce bir koşul koyar: “Kabin inik konumda olmalıdır!”

1. Hatlar ve seviye. Bütün hortumlar bağlı, hazne dolu.
2. Seçici “indirme / sürüş” (DOWN/DRIVE) konumunda, saat yönünün tersine sonuna kadar. Kolu yaklaşık 30 kez, tam strokla çalıştırın. Yağ havanın yerini aldıkça seviye düşer; hazneyi tamamlayın.
3. Seçici “kaldırma” (UP) konumunda, saat yönünde sonuna kadar. Kabin üst ölü noktayı geçene kadar pompalayın, ardından sonuna kadar öne gitmesini bekleyin.
4. Seçici yeniden “indirme / sürüş” konumunda. Kabin tamamen inip kilitlerine oturana kadar pompalayın.
5. Hazneyi son kez tamamlayın, tapayı kapatın. Seçiciyi “indirme / sürüş”te bırakın; talimat, sistem kullanılmadığı sürece orada durmasını ister.

Hiçbir rekor açılmıyor; bunun neden yettiğini talimatın çalışma anlatımı düşündürüyor. “İndirme / sürüş” konumunda pompa yalnızca silindirin üst ucuna yağ basar; aynı basınç öbür hattaki çek valfi, yani hazneye dönüş yolunu açar.

Kabin inikken piston, talimatın “serbest hareket bölgesi” dediği yerdedir; yağ burada pistonun yanından geçebilir. Otuz strok böylece yağı bütün devrede dolaştırır, hava haznede ayrılır. Bu bizim çıkarımımızdır; talimat adımları verir, gerekçeyi yazmaz.

Hareketli şema

Kaldır İndir Pompayı durdur

Pompa durdu: çek valf kapanır, pistonun altındaki yağ hapsolur, kabin olduğu yerde kalır.

Bazı kılavuzlar neden rekoru gevşettirir?

Çünkü her devre havasını hazneye geri taşıyamaz. Power-Packer’ın açıklaması: silindir milleri çoğunlukla taban ucundan yukarıda durur, bu yüzden “hava yukarı çıkar ve hazneye boşalmaz”. Condor kitabı aynı şeyi hidrolik kabin kilitleri için söyler. İkisi de havayı toplandığı yerden atar: bağlantı gevşetilir ama sökülmez, yağ kabarcıksız gelene kadar pompalanır.

Üç belgeden özetlenmiştir. Her biri kendi sistemini anlatır ve kabin inikken yağ tamamlayarak biter.

Sıra işin parçasıdır. Power-Packer not düşer: “Bu işlemin sırasını tersine çevirmeyin.” Condor kitabı iki istisna tanır, çekme çıkışı ile kabin kilitleri; geri kalanı için kuralı kesindir: “Kabin devrikken sistemin hiçbir yerinden hava almayın.”

Demek ki uygulanacak yöntem, araçtaki sistem için yazılmış olandır. Pompa hidrolik kabin kilitlerini de açıyorsa, silindirde ayrı bir hava alma vidası varsa ya da pompa elektrikliyse 30 strokun her kola ulaşacağını varsaymayın; aracın servis kitabına bakın.

Hazne ne kadar dolu olmalı, hangi yağ konur?

Dolu olmalı ve yalnızca kabin inikken doldurulmalı. Diesel Technic: “Hazneyi her zaman ağzına kadar dolu tutun.” Bu talimat da Power-Packer da kabin kalkıkken dolumu yasaklar.

İkisi de sebebini yazmaz, ama mekaniği açıktır. Kabin kalkıkken mil silindirin dışındadır ve bıraktığı yeri hazneden gelen yağ doldurmuştur. O anda ağzına kadar doldurursanız mil geri girdiğinde o yağın gidecek yeri kalmaz. Power-Packer’ın arıza tablosunda karşılığı vardır: havalandırmadan yağ atılmasının sebebi fazla doldurulmuş haznedir.

Yağın cinsinde kılavuzlar tek noktada birleşir; Diesel Technic bunu büyük harfle yazar: “FREN HİDROLİĞİ KULLANMAYIN!” Power-Packer ile Condor kitabı otomatik şanzıman yağını (ATF) da yasaklar. Öte yandan itfaiye aracı üreticisi Spartan’ın 2024 tarihli geri çağırma bülteni şunu yazar: “Kabin kaldırma pompasının haznesine gerektiği kadar Dexron 3 ATF ekleyin.” Bir araçta öğrenilen kural öbürüne taşınmaz. Şartname aracın kendi belgesindedir; yağların kendisi ayrı bir yazının konusudur.

Hava alındı, kabin yine kalkmıyorsa?

O zaman sorun hava değildir ya da yalnızca hava değildir. Diesel Technic’in talimatı belli bir sırayla devam eder: kabin kilitleri, hatlar sökülüyken pompa basıncı, ardından hortumlarda ve silindirde kaçak ya da tıkanıklık. Bu artık arıza aramadır; ayrı bir iştir ve kendi yazısında anlatılır. Buraya ait tek soru şudur: yağ nereye gitti? Devresi açılmadığı halde yağı eksilmiş bir sistemde kaçak vardır; kaçak giderilmeden alınan hava, seviye yeniden düşene kadar dayanır.