Numarası okunmayan boru nasıl tarif edilir? Somun dişi, oturma yüzeyi, çap, uzunluk, büküm

Üstünde numara olmayan ya da numarası okunmayan bir enjektör, yakıt ya da yağ borusu, eksiksiz ölçülürse numarasız da tarif edilir. Gereken bilgiler bellidir: borunun dış çapı ve et kalınlığı, boyu, iki uçtaki somunun dişi, oturma yüzeyinin tipi, bükümlerin yeri ile yönü ve borunun motorda bağlandığı iki nokta. Alet olarak kumpas, diş tarağı, cetvel ve açıölçer yeter.

Numarasız bir boruyu tarif etmek için neler ölçülür?

Bir boruyu üç şey tarif eder: borunun kendisi, iki ucu ve biçimi. Borunun kendisi için Bosch’un Diesel Engine Management kitabı hazır bir sıra verir: yüksek basınç borularının ölçüsü genellikle dış çap, et kalınlığı ve boy olarak gösterilir. Kitap bu ölçülerin neden yaklaşık alınamayacağını da yazar:

“Yüksek basınç borularının boyu, çapı ve et kalınlığı, hepsi püskürtme sürecini etkiler.”

Bosch, Diesel Engine Management, s. 170

Kitaba göre boy, devire bağlı olarak püskürtmenin seyrini, iç çap ise püskürtülen yakıt miktarını etkiler; bu yüzden boru ölçüleri önceden belirlenmiştir ve bunlara “kesinlikle uyulmalıdır”.

Borunun çapı nasıl ölçülür?

Dış çap kumpasla, borunun düz ve hasarsız bir bölümünden ölçülür.

Bosch’un konik uç çiziminde borunun iç çapı ile koninin iç çapı ayrı ölçüler olarak yer alır. Kitap bunu cümleyle söylemiyor, ölçü listesinden çıkan sonuç bu: uçtaki delikten okuduğunuz değer borunun iç çapı olmayabilir. O değeri “uçtaki delik” diye yazın; et kalınlığını ondan hesaplamayın.

Somunun dişi nasıl ölçülür?

Somunun dişi iki ölçümle bulunur: çap kumpasla, adım diş tarağıyla (diş mastarı). Bağlantı elemanı üreticisi Brennan Industries’in tarifiyle kumpas iç dişte iç çapı, dış dişte dış çapı ölçer; tarak dişe sıkıca oturana kadar denenir. Tarak inç dişlerde bir inçteki diş sayısını, metrik dişlerde iki diş arasındaki mesafeyi verir. Sonuç bir diş tablosuyla karşılaştırılır.

Önerimiz: somunun vidalandığı dişe, yani pompadaki ya da enjektördeki dış dişe ulaşabiliyorsanız onu da ölçün, hangi dişi ölçtüğünüzü yazın. Kullanılmış dişte ölçü yanıltabilir. Brennan’ın uyarısı:

“Serviste kullanılmış dişlerde, ölçüm ile diş tablolarının karşılaştırması hatalı çıkabilir.”

Brennan Industries, How To: Measure Threads in Three Steps, 23 Ağustos 2017

Brennan, dişi aşınmış bağlantının değiştirilmesini önerir; hasarlı diş büyük olasılıkla kaçırır. Diş ailelerinin birbirinden nasıl ayrıldığı rakor ve diş tiplerini anlattığımız yazıdadır.

Oturma yüzeyi nasıl tarif edilir?

Oturma yüzeyi tipinin adıyla tarif edilir: konik uç, havşa, banjo ya da O-ringli düz yüz. Yüksek basınç enjektör borusunda uç koniktir. Bosch’a göre konik, borunun ucunda şekillendirilir ve somun onu bağlantı yuvasına bastırır; bazı uygulamalarda ayrıca bir baskı pulu bulunur. Pul varsa onu da yazın. Öbür borularda uca bakıp tipini yazın; iki uç aynı olmak zorunda değildir.

Boy ve bükümler nasıl ölçülür?

Bükümlü boru, köşeden köşeye ölçülerle ve her bükümün açısı ile yönüyle tarif edilir. Swagelok’un elle boru bükme kılavuzu boruyu bu dille kurar: ölçü borunun ucundaki işaretten ilk bükümün köşesine, sonra her köşeden bir sonrakine alınır. Köşe, kılavuzun tanımıyla, açının iki kolunun eksenlerinin kesiştiği noktadır.

1. Bir uçtan başlayın. İlk bükümün köşesine, sonra köşeden köşeye ölçün; her düz kolun ölçüsünü sırayla yazın.
2. Açıları okuyun. Kılavuz büküm açısının şablonla, açıölçerle ya da bilinen bir açıyla doğrulanmasını ister.
3. Yönü yazın. Büküm bir öncekiyle aynı yöne mi, ters yöne mi, başka bir düzleme mi dönüyor? İki ucun baktığı yönü de not edin.

Kılavuzun bir notu boyu ilgilendirir: “Yarıçaplı bir bükümün çevresindeki mesafe, keskin bir bükümünkinden her zaman kısadır.” Kılavuz yeni boru bükenler için yazılmış; eski boruyu ölçen için çıkan sonuç şudur: köşeden köşeye ölçülerin toplamı, eksen boyunca boydan uzun çıkar. Hangisini verdiğinizi yazın.

Biçimi en iyi eski boru anlatır. Bir traktör forumunda, üretimden kalkmış enjektör borularını örnek diye bir dizel atölyesine gönderen kullanıcıya bir üye şunu yazıyor: uzaktan çalışırken en zor iş, uçları traktördeki bağlantı noktalarına denk getirmek olsa gerek.

Ölçülerin yanında hangi bilgiler verilmeli?

Ölçülerin yanında borunun nereden söküldüğü verilir: plakadaki numaralar, bağlandığı iki nokta ve fotoğraflar. Bir iş makinesi forumunda, motoru sonradan değiştirilmiş bir yükleyicinin sahibi, aynı motoru kullanan makinelerde enjektör borusunun parça numarasının modele ve seri numarasına göre değiştiğini yazıyor. Aldığı cevap: “Bir bayiye yakınsanız ben boruyu söker, onlara eşleştirtirdim. Motorun ve makinenin üzerindeki numaraları da götürün.” Önerdiğimiz sıra:

1. Plakalar. Makinenin ve motorun seri numarası; Caterpillar’da arrangement numarası da. Nerede yazdıkları ayrı bir yazıdadır.
2. Bağlandığı yer. Boru hangi çıkıştan hangi girişe gidiyor, kaçıncı silindire ait?
3. Fotoğraflar. Sökmeden önce motorun üzerinde; söktükten sonra yanında cetvelle bütün boru; iki ucun yakından görüntüsü.
4. Numaradan kalan. Okunabilen karakterleri olduğu gibi yazın, tahminle tamamlamayın. Caterpillar numaralarında hangi karakterlerin karıştığını parça numarası yazısında anlattık.
5. Ölçüler. Tablodaki sırayla; ölçemediğinize “ölçülemedi” yazın.