Tedarikçinin IATF 16949 ya da ISO 9001 belgesi nasıl doğrulanır?

Tedarikçinin gönderdiği kalite belgesi kâğıda bakılarak değil, belgeyi verenlerin kendi kaydından sorgulanarak doğrulanır. IATF 16949 belgesi IATF’nin sorgu sayfasında; ISO 9001 belgesi belgeyi veren kuruluşta, IAF CertSearch’te ve akreditasyon kurumunun kayıtlarında aranır. Üç şey karşılaştırılır: belge kimin adına, hangi adres ve kapsam için verilmiş, bugün hangi durumda.

Belgenin üzerinde nelere bakılır?

Belgenin okunaklı bir kopyasında altı şeye bakılır: belgeyi veren kuruluş, akreditasyon markası, belge numarası, firmanın adı ve adresi, kapsam, bitiş tarihi. Listeyi biz derledik.

Marka için Avrupa Akreditasyon Birliği (EA) iki kontrol sayar: belgede akreditasyon markası var mı, marka karşılıklı tanınma düzenlemesine taraf bir akreditasyon kurumunun mu? TÜRKAK’ın markasında akreditasyon standardı ile belgelendirme kuruluşunun akreditasyon numarası yazar.

Kapsam iki yerde aranır. Belgenin kapsamı satın aldığınız işi ve parçanın üretildiği adresi karşılamalıdır. Belgelendirme kuruluşunun akreditasyonu da belgedeki standardı kapsamalıdır; EA’nın üçüncü kontrolü bu yöndedir.

IATF 16949 belgesi nasıl sorgulanır?

IATF 16949 belgesi IATF Customer Portal’da sorgulanır; sayfa kendini bu belgeleri doğrulamak için kullanılan resmî çevrim içi platform diye tanıtır. iatfglobaloversight.org ana sayfasındaki “IATF Certificate Validity Check” düğmesi oraya götürür. Üç yoldan aranır: belge numarası, USI kodu, üretim tesisinin ya da uzak destek biriminin adı.

Ekran metinlerine göre sonuçta tesisin adresi, belge numarası, belgenin durumu ve USI kodu görünür; 5 Ağustos 2024’ten beri tesisin durumu da gösteriliyor. USI, IATF’nin Eylül 2022 duyurusuna göre rastgele üretilen altı karakterlik bir koddur ve fiziksel adrese bağlıdır: belgelendirme kuruluşu değişse de aynı kalır, tesis taşınırsa yenisi verilir. Yeni düzenlenen belgede de yazması öngörülmüştür.

Belgeyi veren kuruluşa da bakın: IATF, sözleşmeli belgelendirme kuruluşlarını listeler ve IATF 16949 belgelendirmesine bunların yetkili olduğunu yazar; sözleşmesi sona erenlerin listesi ayrıdır.

ISO 9001 belgesi nasıl sorgulanır?

ISO 9001 belgesi üç yerden sorgulanır: belgeyi veren belgelendirme kuruluşu, IAF CertSearch veri tabanı ve akreditasyon kurumunun kayıtları. Sırayı, 1 Ocak 2026’da IAF’ın görevini devralan akreditasyon kurumları birliği Global ACI söyler:

“Akredite bir belgenin, raporun ya da beyanın geçerliliğini teyit etmek isteyen alıcılar önce belgede adı yazan uygunluk değerlendirme kuruluşuna başvurmalıdır.”

Global ACI, sık sorulan sorular

IAF CertSearch (iafcertsearch.org) kendini akredite belgelendirmenin dünya çapındaki veri tabanı diye tanımlar. Belge numarasının tamamı ya da firma adı yazılır; kayıtta standart, durum, kapsam, belgeyi veren kuruluş ve akreditasyon kurumu görünür. Kullanıcı kılavuzu bir hesap ister; plan sayfasına göre ücretsiz hesap yılda 30 firma profili açar.

Türkiye’de TÜRKAK belge sorgulama için ayrı bir sistem işletir. Akredite ettiği yönetim sistemi belgelendirme kuruluşları her belgeyi TÜRKAK Belge Doğrulama Sistemi’ne (TBDS, tbds.turkak.org.tr) kaydeder; sistemin ürettiği karekod ve alfanümerik kod belgenin üzerinde durur. TÜRKAK’ın yayımladığı yükümlülüklere göre bu kodlar olmadan akredite belge düzenlenemez.

Kurum, sistemi kalibrasyon sertifikalarına genişletirken uygulamanın “sahte belge düzenlemelerinin önüne geçerek” güvenilirliği artıracağını yazdı. Belgeyi veren kuruluş “Akredite Kuruluş Arama” sayfasında aranır.

Akreditasyonsuz belge ne demektir?

Akreditasyonsuz belge, bir akreditasyon kurumunun gözetimi dışında verilmiş belgedir: ya belgeyi veren kuruluş akredite değildir ya da belge kuruluşun akreditasyon kapsamının dışında kalır. Global ACI’ye göre akreditasyon çoğu ülkede gönüllüdür. Akreditasyon markası ise, TÜRKAK’ın anlatımıyla, yalnız akreditasyon kapsamındaki belgelerde kullanılabilir.

Markanın kimin olduğu da önemlidir. TÜRKAK’ın 2 Mart 2026 tarihli kamuoyu duyurusuna göre Türkiye’de yerleşik bazı uygunluk değerlendirme kuruluşlarının, TÜRKAK dışında, yetkisi bulunmayan yurt dışı merkezli yapılardan belge aldığı gözlemlenmektedir. Kurumun cümlesi:

“Bu tür yetkisiz yapılarca verilen belgeler hukuki geçerliliğe sahip olmadığı gibi uluslararası ticarette teknik engellere, ihracat ve ihale süreçlerinde mağduriyetlere ve ürün güvenliği risklerine yol açmakta ve piyasa gözetim süreçlerinde yaptırım riski taşımaktadır.”

TÜRKAK, kamuoyu duyurusu, 2 Mart 2026

Askıya alınmış, geri çekilmiş ya da “süreci devam eden” belge geçerli midir?

IAF CertSearch’ün ölçütüne göre belge, veri tabanında görünüyorsa, durumu etkinse ve güncelse geçerlidir. Kullanıcı kılavuzu dört durum tanımlar:

• Etkin (Active): hâlen geçerli.
• Askıda (Suspended): geçici olarak etkin değil; inceleme altında olabilir.
• Geri çekilmiş (Withdrawn): belgelendirme kuruluşu kalıcı olarak iptal etmiş.
• Süresi dolmuş (Expired): bitiş tarihi geçtiği için artık geçerli değil.

IATF’nin dili farklıdır: Eylül 2022 duyurusu verilmiş belgeyi de askıya alınmış belgeyi de geçerli sayar. Bundan çıkardığımız: askıdaki IATF belgesi henüz düşmemiştir, ama sebebi sorulmalıdır.

“IATF 16949’a uygun” ve “belgelendirme süreci devam ediyor” ifadeleri bu durumların hiçbiri değildir. Bizim çıkarımımız: iki sorgu da verilmiş belgeleri gösterir; numarası olmayan bir beyanın sorgulanacak kaydı yoktur. IATF portalında “IATF Letter of conformance” için ayrı alanlar da vardır; ekranda hangisinin yazdığına bakın.

Belge sorguda çıkmazsa ne yapılır?

Sorguda çıkmayan belge için önce sebep aranır, sonra belgeyi veren kuruluşa yazılır. IAF CertSearch’ün kılavuzu üç olasılık sayar: belge veri tabanına henüz eklenmemiştir, firmanın adı gizli tutulmaktadır ya da belge veri tabanından çıkarılmıştır. IATF portalı, tesis adıyla aramada sonuç çıkmazsa adı kısaltmayı ve yazımı kontrol etmeyi önerir.

Global ACI’nin gösterdiği ilk adres belgeyi veren kuruluştur; adresi bilinmiyorsa belgede markası bulunan akreditasyon kurumundan öğrenilir. EA’nın listesi de oraya çıkar: sorun varsa ulusal akreditasyon kurumuna başvurun. Yazarken belge numarasını verin, durumun, kapsamın ve adresin yazılı teyidini isteyin; bu bizim önerimizdir.

Kontrol hangi sırayla yapılır?

Önerdiğimiz sıra:

1. Kopya. Belgenin okunaklı bir kopyasını isteyin; yukarıdaki altı şeyi not edin.
2. Sorgu. IATF 16949 için IATF Customer Portal, ISO 9001 için IAF CertSearch; TÜRKAK akreditasyonlu belgede karekod.
3. Karşılaştırma. Sorgudaki ad, adres, kapsam ve durum belgedekiyle aynı mı? Adres, parçanızın üretildiği tesis mi?
4. Akreditasyon. Belgeyi veren kuruluşu, markası belgede duran akreditasyon kurumunun listesinde arayın.
5. Teyit. Tutmayan bir şey varsa belgeyi veren kuruluşa yazın.
6. Tekrar. Durum değişebilir; sorguyu siparişten önce yineleyin.

Belge yönetim sistemini anlatır, parçayı değil. Numune onayını ve parti kayıtlarını Türkiye’den tedarik yazısında, teslim şekillerini ve en az sipariş adedini ayrı yazılarda anlattık.

Ekran metinleri 13 Ekim 2026’daki hâliyle aktarıldı.