Türkiye’den mi, Çin’den mi? Hortum ve boru tedarikinde teslim, gümrük ve iletişim

AB’deki alıcı için Türkiye ile Çin arasındaki ölçülebilir fark dört yerdedir: gümrük vergisi, malla gelen belge, taşıma türü ve saat farkı. Türkiye AB ile gümrük birliği içindedir; AB’nin tarife veritabanı TARIC 13 Ekim 2026’da metal takviyeli, uçları takılı kauçuk hortumda (4009 22 00 90) Türkiye için %0, üçüncü ülkeler için %3 gümrük vergisi gösteriyordu. Bu yazı Türkiye’de üretim yapan bir akışkan yönetim sistemleri üreticisinin blogunda yayımlanıyor; taraf olduğumuz için kalite ve fiyat kıyaslamadık, yalnız resmî kaynakta okunabilen farkları yazdık.

Türkiye AB gümrük birliğinde mi?

Evet. Türkiye AB üyesi değildir, ama AB ile gümrük birliği içindedir. Avrupa Komisyonu’na göre gümrük birliği 1995’ten beri yürürlüktedir. Birlik her malı kapsamaz: kapsam sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleridir; tarım ürünleri ile kömür ve çelik antlaşmasının kapsadığı ürünler dışarıdadır.

Gümrük birliğini tamamlayan 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı Türkiye’ye uyum yükümlülüğü de getirdi; Komisyon’un saydıkları arasında “gümrük birliğinin kapsamına giren teknik mevzuat” vardır. Türkiye’den gelen mal yine de AB’nin ithalatta aradığı teknik kuralları karşılamak zorundadır; Komisyon bu kuralları tarife koduna göre listeler.

Türkiye’den AB’ye gümrük vergisi var mı?

Türkiye’den AB’ye gelen, gümrük birliğinin kapsadığı malda gümrük vergisi yoktur: Komisyon’un ithalatçı sayfası sıfır gümrük vergisi ve sıfır kota yazar. 13 Ekim 2026’da TARIC, 4009 22 00 90 kodunda ve dizel motor aksamının girdiği 8409 99 00 90’da Türkiye için “Customs Union Duty” (gümrük birliği vergisi) satırını %0 gösteriyordu.

Sıfır gümrük vergisi ithalat KDV’sini kaldırmaz. Komisyon’un ithalat rehberine göre KDV, AB dışından ithal edilen mala da uygulanır ve genellikle ithalatçı öder; Türkiye AB üyesi olmadığı için ondan gelen mal da böyledir.

Çin’den AB’ye hidrolik hortumda gümrük vergisi ne kadar?

Çelik örgülü, uçları takılı kauçuk hidrolik hortumun kodunda (4009 22 00 90) AB’nin üçüncü ülke gümrük vergisi (“Third country duty”) 13 Ekim 2026’da TARIC’te %3’tü; Çin menşei için yaptığımız sorguda Çin’e özgü ayrı bir vergi satırı çıkmadı. 2026 Kombine Nomanklatürü’nde 4009’un sekiz alt pozisyonunun hepsinde oran aynıdır. 8409 99 00 90’da üçüncü ülke vergisi %2,7’dir.

Oran koda ve tarihe bağlıdır. Kendi on haneli kodunuza TARIC’te iki menşe için ayrı ayrı bakın; kodun nasıl belirlendiğini GTİP yazısında anlattık.

Düz çelik boruda tablo başkadır. Soğuk çekilmiş dikişsiz paslanmaz borunun kodunda (7304 41 00) üçüncü ülke vergisi zaten %0’dır. Aynı kodun 7304 41 00 90 alt ayrımında Çin menşeli boruya kesin anti-damping vergisi uygulanır: 2024/1475 sayılı tüzükte oran üreticiye göre %48,3 ile %71,9 arasındadır. Bu kodda 1 Temmuz 2026’dan beri tarife kotası ve kota dışı ithalata %50 ek vergi de var; TARIC bunu Türkiye sorgusunda da gösteriyor.

Malla hangi belge gelir: A.TR mi, menşe belgesi mi?

Türkiye’den gelen malda sıfır vergiye götüren belge A.TR dolaşım belgesidir. Komisyon’a göre gümrük birliğinde üretilen ya da serbest dolaşıma giren eşya, A.TR eşlik ettiği sürece birliğin her yerinde dolaşır. Belge serbest dolaşımı gösterir, menşei göstermez; menşe ise vergiyi ve ticaret önlemini belirler:

“Menşe kavramı önemlidir çünkü eşyanın ithalatı sırasında gümrük vergilerinin hesaplanması, ticaret politikası önlemlerinin uygulanması … menşe ülkeye göre belirlenmektedir.”

T.C. Ticaret Bakanlığı, Sıkça Sorulan Sorular: Menşe, 20 Ocak 2025

Bakanlığın saydığı önlemler arasında anti-damping vergisi de vardır. Çin’den gelen malda A.TR’nin karşılığı yoktur; tarife o menşe için ne gösteriyorsa o ödenir. Tedarikçiden istenecek belgeleri Türkiye’den tedarik yazısında anlattık.

Türkiye’den ve Çin’den mal AB’ye hangi yolla gelir?

Eurostat’a göre 2025’te AB, 4009 pozisyonunda (kauçuk boru ve hortumlar) Türkiye’den 381,1 milyon avroluk ithalat yaptı; 315,0 milyon avrosu AB sınırına karayoluyla ulaştı. Çin’den ithalat 198,7 milyon avroydu; 167,3 milyon avrosu denizyoluyla geldi. Paylar bizim hesabımızdır: Türkiye’de karayolu %83, Çin’de denizyolu %84.

Eurostat malın AB’ye girerken bulunduğu aracı kaydeder, kapıdan kapıya süreyi ölçmez. Okuduğumuz resmî kaynaklarda iki güzergâh için gün sayısı yok; biz de yazmıyoruz. Süreyi taşıyıcıdan, teslim şekliyle birlikte yazılı isteyin; teslim şekillerini EXW, FOB ve CIF yazısında anlattık.

Saat farkı kaç saat?

Türkiye’de saat yıl boyunca UTC+3, Çin’in tamamında UTC+8’dir; ABD Uluslararası Ticaret İdaresi’nin ülke rehberleri böyle verir. Aynı rehberlerde Almanya kışın UTC+1, yazın UTC+2’dir. Fark bizim hesabımızla şöyle çıkar: Almanya ile Türkiye arasında kışın 2, yazın 1 saat; Almanya ile Çin arasında kışın 7, yazın 6 saat.

Kış günü Almanya’da 09.00 iken Türkiye’de 11.00, Çin’de 16.00’dır. Numune onayı ya da çizim sorusu gibi aynı gün cevap bekleyen işlerde bunu hesaba katın.

Kendi siparişinizde hangi sorulara bakmalısınız?

Bu farklar hangi ülkenin daha iyi olduğunu söylemez; hangisinin sizin siparişinizde ağır bastığını gösterir.

Kaynak: vergi TARIC, 13 Ekim 2026; belge Avrupa Komisyonu ve Ticaret Bakanlığı; taşıma Eurostat, 2025 (pay bizim hesabımız); saat ABD Uluslararası Ticaret İdaresi (fark bizim hesabımız).

AB dışındaki alıcı için vergi ve belge satırları geçerli değildir; kendi gümrük idarenizin tarifesine bakın. Komisyon’a göre Türkiye’nin, aralarında EFTA ülkeleri ve Birleşik Krallık’ın bulunduğu 22 serbest ticaret anlaşması yürürlüktedir.

Karar vermeden önce bakılacak beş soru:

1. Tarife kodu. On haneli kodunuz hangisi; TARIC iki menşe için ne gösteriyor?
2. Teslim yeri. Mal AB’de mi gümrüklenecek; hangi ülkede, hangi teslim şekliyle?
3. Parti büyüklüğü ve sipariş sıklığı. Yılda birkaç büyük parti mi, sık ve küçük sevkiyat mı?
4. Numune gidiş gelişi. Onaydan önce kaç tur numune gidip gelecek, hangi yolla?
5. Menşe. Mal nerede üretiliyor; tarife ya da müşteriniz menşe kanıtı istiyor mu?