Hidrolik hortumda basınç sınıfı nasıl okunur? Hortumun üstündeki yazılar

Hidrolik hortumun üstündeki yazı satırı, hortumun hangi standarda göre yapıldığını, iç çapını ve en yüksek çalışma basıncını söyler. Basınç sınıfı yalnız tip adından okunmaz: aynı tipte çap büyüdükçe çalışma basıncı düşer. Tip, çap ve basınç bu yüzden birlikte okunur.

Hortumun üstündeki yazı satırı ne söyler?

Hidrolik hortumun üstündeki yazı satırı hortumun kimliğidir. İngilizce kataloglarda adı layline’dır. Danfoss’un hortum kataloğundaki sözlük şöyle tanımlar:

“Üretilmiş hortumun yanı boyunca uzanan; parça numarası, psi değeri, hortum ölçüsü ve üretim bilgisi gibi ayrıntıları veren basılı bilgi satırı.”

Danfoss, kauçuk hidrolik hortum ve rakor kataloğu (EMEA), Şubat 2025

Aynı katalogdaki bir satırın başlıca öğeleri: EC215-06 · 9.5 mm (0.38 in) · DN10 · EN857 2SC • ISO 18752 · 345 BAR (5000 PSI) · -40°C to +100°C. Sırasıyla parça numarası ve çap kodu, iç çap, anma çapı, standart ve tip, çalışma basıncı, sıcaklık aralığı.

Üretim tarihi de buradadır; katalogdaki örnekle 2Q99, 1999’un ikinci çeyreğidir. Danfoss’a göre hortumun takılırken burulup burulmadığı da bu satırdan anlaşılır.

1SN, 2SN, 2SC, 4SP ne anlama gelir?

1SN, 2SN, 2SC, 4SP gibi tip adları hortumun takviyesini anlatır: kaç kat tel var, örgü mü spiral mi. Tel örgülü tipler EN 853’te, kompakt tel örgülüler EN 857’de, tel spiralliler EN 856’da toplanır.

Takviye tanımları Danfoss kataloğundandır. Standart metinlerini açmadık; EN 853 ile ISO 18752’nin yalnız kapsam bölümünü Estonya standart kurumunun (EVS) sayfalarından okuduk.

Kataloglar aynı hortumun yanına SAE adını da yazar: Semperit 1SN için SAE 100R1AT, 2SN için SAE 100R2AT der.

Çap nasıl yazılır: dash, DN, inç?

Hortum çapı üç biçimde yazılır; bu tiplerde üçü de iç çapı anlatır: inç, DN (milimetre olarak anma çapı) ve tire sayısı (dash). Danfoss’un tanımıyla tire sayısı, anma ölçüsünün inçin on altıda biri cinsinden yazılışıdır ve parça numarasının ardına tireyle eklenir; EC215-06’daki 06 budur.

Semperit’in tablolarında üçü yan yana durur: DN 6, 1/4 inç, -4; DN 10, 3/8 inç, -6; DN 12, 1/2 inç, -8.

Aynı tipteki her çap aynı basıncı taşır mı?

Hayır. Tel örgülü ve spiralli klasik tiplerde çalışma basıncı çapla birlikte değişir; çap büyüdükçe düşer. Semperit’in kataloğundan beş satır:

Kaynak: Semperit, hidrolik hortum kataloğu, Mart 2023; tabloların tamamı değildir. Çizgi, katalogda o çapın bulunmadığını gösterir. Geçerli olan, elinizdeki hortumun üstünde yazan değerdir.

2SN hortum kaç bar sorusunun bu yüzden tek cevabı yoktur. Her çapta aynı basıncı isteyenler için ayrı bir standart var: ISO 18752. Kapsam metni şunu yazar: “Her sınıfın, bütün ölçüler için tek bir en yüksek çalışma basıncı vardır.” Manuli bu hortumlara izobarik der ve onları, basıncı ölçüye göre değişen geleneksel tiplerden ayrı bir bölümde verir.

Çalışma basıncı ile patlama basıncı arasındaki fark nedir?

Çalışma basıncı hortumun kullanılacağı en yüksek basınçtır; patlama basıncı, hortumun deneyde yırtıldığı basınç. Danfoss şöyle yazar: “Patlama, hortumun bozulana kadar zorlandığı tek seferlik bir basınç deneyidir ve hortumun 4’e 1 emniyet katsayısını karşılaması gerekir.”

Tablolar aynı oranı gösterir: örnek satırdaki EC215-06’nın çalışma basıncı 345, en düşük patlama basıncı 1.380 bardır; Semperit’in 2SN tablosunda 400 bara 1.600 yazar. Bir iş makinesi forumunda bir katılımcı en az üç kat diyor; andığımız iki üretici belgesinde oran dörttür.

Aradaki fark kullanılacak bir pay değildir. Danfoss’un kataloğuna göre en yüksek çalışma basıncı, hortum verilerinde yazan basıncı geçmemelidir.

3000 psi hortum olur mu? Soru nasıl sorulmalı?

3000 psi hortum olur mu sorusu hortumdan değil, sistemden başlar: devrenin en yüksek basıncı kaç, basınç darbesi var mı? Danfoss’un kataloğuna aldığı SAE J1273 tavsiyesine göre hortumun en yüksek çalışma basıncı sistem basıncına eşit ya da ondan büyük olmalıdır. Devamı:

“En yüksek çalışma basıncını aşan basınç darbeleri hortum ömrünü kısaltır ve hidrolik tasarımcısı tarafından hesaba katılmalıdır.”

SAE J1273 tavsiyeleri, Danfoss kataloğunda yer aldığı biçimiyle, Şubat 2025

Aynı forumda, ekskavatörünün 3/4 inç hortumu patlayan biri soruyor: “Bu ekskavatör 5000 psi hortum mu ister? 3000 psi hortum da aynı işi görür mü?” İki katılımcı bu sınıf makinelerin 5000 psi dolayında çalıştığını yazıyor; biri 3000 psi hortumun kısa süre idare edeceğini ama dayanmayacağını ekliyor.

Semperit kataloğunda 3/4 inçte 2SN 215 bar (3120 psi), 4SP 350 bar (5075 psi) taşır. Takımın basıncını da en zayıf parça belirler: ISO 18752’nin kapsamına göre hortum takımının en yüksek çalışma basıncı, parçaları içinde en düşük olanınkidir. Uçlar için rakor ve diş tipleri yazısına bakın.

Basınçtan başka neye bakılır?

Hidrolik hortum seçerken basınç tek ölçüt değildir. Semperit’in kullanım notuna göre en yüksek basınç, en yüksek sıcaklık ve en küçük bükme yarıçapı üst üste gelirse hortum daha çabuk yıpranır. Bakma sırası:

1. Eski hortumu okuyun. Tip, çap, çalışma basıncı, üretim tarihi. Yazı okunmuyorsa basıncı makinenin servis verisinden öğrenin.
2. Basınç. Sistemin en yüksek basıncı ve darbeleri hortumun çalışma basıncını aşmamalıdır.
3. Sıcaklık. EN 853’ün kapsamı hidrolik yağlar için -40 °C ile +100 °C, su bazlı akışkanlar için +70 °C üst sınırını verir.
4. Bükme yarıçapı. Danfoss’a göre kıvrımın iç tarafından ölçülür. Semperit kataloğunda DN 12 için 2SN’de 180, kompakt 2SC’de 130 mm’dir.
5. Akışkan. Aynı kapsama göre bu hortumlar hint yağı ve ester bazlı akışkanlara uygun değildir; uyumu üreticinin tablosundan doğrulayın.
6. Yol. Hortum burulmadan ve sürtmeden geçmelidir. Kabin kaldırma hortumlarında aynı hesap yapılır.