PTFE hortum mu, kauçuk hortum mu? Sıcaklık, akışkan, bükme ve ömür

PTFE (halk arasında, ticari adıyla, teflon) iç katlı ve çelik tel örgülü hortum, kauçuk hortumdan daha sıcakta çalışır, akışkanların çoğuna dayanır ve raf ömrü sınırsız sayılır. Karşılığında keskin bükülünce içi çöker, yakıtta iletken iç kat ister ve kendi ucuyla takılır. Sıcaklık ve akışkan kauçuğun sınırları içindeyse kauçuk hortum yanlış seçim değildir.

PTFE hortum nedir, kaç dereceye dayanır?

PTFE hortumun iç katı kauçuk değil, politetrafloretilendir; üstünü çoğu zaman paslanmaz çelik tel örgü sarar. Danfoss’un Aeroquip performans kataloğu böyle bir hortum için -73°C ile +232°C, çelik örgülü elastomer iç katlı hortum için +150°C üst sınırını yazar. Danfoss’un hidrolik hortum kataloğunda birçok kauçuk hortumun satırında -40°C ile +100°C yazar. Geçerli olan, hortumun kendi kataloğudur.

Hidrolik katalog, motor ve şanzıman yağı gibi petrol bazlı yağlarda en yüksek akışkan sıcaklığını sentetik kauçuk iç katta +94°C, PTFE’de tam basınçta +204°C, düşük basınçta +232°C diye önerir. Bu değerler, ortam kauçukta +60°C’yi (düşük basınçlı hatta +82°C’yi), PTFE’de +204°C’yi geçmedikçe geçerlidir.

Aynı kataloğun akışkan çizelgesi 201–300°F (yaklaşık 94–149°C) sıcak havada sentetik kauçuğa U (uygun değil), PTFE’ye E (mükemmel) verir. Kamyonda kompresörden kurutucuya giden basınç hattı için Haldex, montaj talimatında tel örgülü PTFE hortum, bakır boru ya da ikisinin birleşimini ister; ayrıntısı kompresör basınç hattı yazısında.

Danfoss’un tanım çizelgesi PTFE iç katlı, tek kat paslanmaz çelik örgülü hidrolik hortumu SAE 100R14 diye anar.

Yakıtta, yağda ve kimyasalda hangisi dayanır?

PTFE iç kat, Danfoss’un akışkan uyum çizelgesindeki satırların büyük çoğunluğunda E alır. Sentetik kauçuk (nitril) iç kat da yaygın akışkanlarda iş görür: benzinde, mazotta ve otomatik şanzıman yağında notu G’dir (iyi). 180°F’ın (yaklaşık 82°C) üstündeki biyodizelde ise kauçuğun notu C’ye (koşullu) düşer, PTFE’ninki E kalır.

PTFE her satırda en iyi notu almaz: oksijende U, hidrojende C alır. Fren hidroliği çizelgede yoktur; Aeroquip kataloğu PTFE hortumunu “hidrolik fren sıvıları dahil” birçok akışkanla uyumlu sayar, kullanım yerleri arasında off-road freni yazar. Yol aracının fren hortumu için bu katalogdan hüküm çıkmaz.

Bir otomobil forumunda birkaç kişi, bagajdan ya da kabinden geçen örgülü kauçuk yakıt hortumunun damlatmadığı halde benzin koktuğunu anlatıyor. Parker’ın güvenlik kılavuzuna göre hortum benzin ve mazotla kullanıldığında akışkan hortumun içinden dışına sızar (geçirgenlik). Aeromotive, PTFE yakıt hortumunun sıradan örgülü kauçuk hortum gibi yakıt buharı geçirmediğini öne sürer. Aeroquip kataloğunda aynı koku için naylon bariyer katlı bir kauçuk hortum vardır.

PTFE hortum neden katlanır, ne kadar bükülür?

PTFE hortum keskin bükülünce iç katı o noktada çöker. Danfoss’un arıza çözümleme bölümü sebebi malzemeye bağlar: PTFE bir termoplastiktir, “kauçuk gibi değildir”, ve “keskin büküldüğünde düpedüz çöker”. Aynı bölüme göre ısı ile içerideki vakum birleşince de iç kat katlanır.

En küçük bükme yarıçapı da PTFE’de daha büyüktür; aşağıdaki değerler Aeroquip kataloğundaki çelik örgülü iki hortumundur.

Kaynak: Aeroquip Performance Products kataloğu, Temmuz 2023; birimler kataloğundur. Bizim yaklaşık çevirimizle 4,00 inç 102 mm, 2,50 inç 64 mm, 2.500 psi 172 bar eder. Ölçü anma ölçüsüdür: -04 PTFE hortumun katalogdaki iç çapı 0,19 inçtir.

PTFE hortumda çap büyüdükçe çalışma basıncı düşer, bükme yarıçapı hızla büyür. Parker’ın kuralı iki hortum için de aynıdır: montajda katlanan hortum atılır; öbür değişim belirtilerini hidrolik hortum yazısında saydık.

Yakıt hattında neden iletken iç kat aranır?

İletken olmayan PTFE iç katta biriken statik elektrik iç katı delebilir. Danfoss iğne deliğinden kaçıran PTFE hortumu böyle açıklar: düşük viskoziteli, petrol bazlı bir akışkan yüksek hızda akarken yüksek gerilim oluşur; yükün bulduğu tek toprak çelik örgüdür ve oraya atlayan ark iç katı deler. Çaresi: “İletken olacak kadar karbon siyahı içeren, özel yapılmış PTFE iç katlar vardır.”

Parker’ın kuralı tek cümledir: “Yakıt taşıyan bütün hortumlar topraklanmalıdır.” Aeromotive de PTFE yakıt hortumunun iç katının iletkenlik için karbonlandığını, bunun yakıt taşımada “kritik” olduğunu yazar.

PTFE hortumun ucu kauçuk hortumunkiyle aynı mı?

Değildir; PTFE hortum kendi ucuyla takılır. Aeroquip kataloğunda elastomer iç katlı iki hortum aynı uçlarla onaylıdır; PTFE hortumun uçları ayrı listededir. Elastomer hortum sokete itilir, nipel içine vidalanır. PTFE hortumda araya üçüncü parça girer: iç katın ucuna, tel örgünün altına itilen yüksük (katalogdaki adıyla sleeve).

Katalog iki ucun birbirinin yerine geçmediğini cümleyle yazmıyor; ayrı parça listelerinden ve montaj sırasından çıkan sonuç bu. Ucun diş ve havşa tipini rakor yazısında anlattık.

Hangisi daha çabuk yaşlanır, rafta ne kadar bekler?

Kauçuk iç katı ısı ve oksijen sertleştirir: Danfoss’a göre ısı, kauçuğa esnekliğini veren plastikleştiricileri iç kattan söker; oksijen sertleşmeyi hızlandırır.

Parker’ın güvenlik kılavuzuna göre, üretici başka süre vermediyse dökme kauçuk hortumun raf ömrü üretim tarihinden başlayarak 28 çeyrek, yani 7 yıldır; ISO 2230’a uygun depolandıysa 12 çeyrek (3 yıl) uzar. PTFE hortumunki “sınırsız sayılır”. Uçları takılmış hazır hortumda ayrım yoktur: PTFE hortum grubu da 2 yıldan uzun depolanmaz. Hizmet ömrü için Parker da Aeroquip kataloğu da yıl vermez.

Hangisi nerede seçilir?

1. Sıcaklık. Akışkanın ve ortamın sıcaklığını hortumun kataloğundaki sınırla karşılaştırın; yağ ya da hava kauçuğun sınırını aşıyorsa, kompresör basınç hattındaki gibi, seçim PTFE’dir.
2. Akışkan. Kauçuk iç kat uyum çizelgesinde G ya da E alıyorsa ve sıcaklık sınırın altındaysa PTFE bir şey kazandırmaz. Çizelge bunu yazmıyor; notlardan çıkan sonuç bu.
3. Yol. Dar yerden kıvrılarak geçen hatta en küçük bükme yarıçapına bakın; Aeroquip kataloğu orada dirsekli adaptör ve uç önerir.
4. Yakıt ve uç. Yakıt hattında iletken iç kat arayın; hortumu kendi ucuyla takın, kauçuk hortumda üretim tarihine bakın.