Hidrolik çabuk kaplin takılmıyor: hortumda kalan basınç nasıl boşaltılır?

Ekipmanın hortumu traktörün ya da mini yükleyicinin çıkışına takılmıyorsa önce kapline değil, arkasında hapsolmuş yağa bakılır. Çabuk kaplinde çek valfler vardır; hat ayrılınca kapanır ve arkalarındaki yağı basınç altında tutarlar. O basınç boşalmadan uç yuvasına oturmaz. Basınç önce makine tarafında boşaltılır.

Hidrolik kaplin takılmıyor: sebep ne?

Takılmayan kaplin arkadan kapalı tutuluyordur: uç, arkasında basınçlı yağ duran çek valfi yuvasından itemez. Basınç boşaltma aleti için 1985’te alınmış bir ABD patenti durumu iki cümleyle anlatır:

“Çek valfler, valf gövdelerindeki ve hatlardaki akışkanı basınç altında tutar. Hatların kaplinlere bağlanabilmesi için önce bu basıncın boşaltılması gerekir.”

ABD patenti 4.499.796, 19 Şubat 1985

Basınç iki tarafta da kalabilir. John Deere’in 5310 S traktör kitabına göre kumanda kolu ortadayken silindir hidrolik olarak kilitlidir. Ohio State Üniversitesi yayım biriminin eğitim föyüne göre yağ, motor ve pompa durmuşken de hapsolabilir; kalkık bırakılan ekipmanın yağı, hattı ayrılmış olsa bile basınç altında kalabilir.

Gerisini ısı yapar. Aynı föyün cümlesi: “Isı akışkanı genleştirir, basıncı artırır.” Föye göre hapsolmuş yağın basıncı 2.000 psi’yi geçebilir. Bir traktör forumunda kullanıcılar aynı şeyi anlatıyor: yağ soğukken ayrılıp güneşte bırakılan ekipman, ısındıktan sonra yerine takılmıyor.

Traktörde hidrolik basınç nasıl boşaltılır?

Traktör tarafındaki basınç, motor durmuşken kumanda kolu oynatılarak ya da kol yüzer konuma alınarak boşaltılır. Ohio State föyünün sırası: motor durdurulur, fren çekilir, ekipman yere indirilir, kumanda kolu birkaç kez ileri geri oynatılır.

Valfte yüzer konum varsa aynı işi o görür. John Deere’in 110 model kazıcı yükleyici traktör kitabında kol kademeyi geçip yüzer konuma itilince iki kaplindeki basınç boşalır.

Elektrik anahtarlı çıkışta bu yetmeyebilir: forumda bir kullanıcı, bazı elektrohidrolik kumandalarda motor durduktan sonra kontağın yeniden açılması, marşa basılmaması gerektiğini yazıyor. 110’un üçüncü çıkışı böyledir ve kitabında kendi sırası vardır: motor çalıştırılmaz, kontak açık (RUN) konuma getirilir, çıkışın anahtarı açılır; her hortum, akış anahtarı kendi yanına alınmışken takılır. Başka traktörün sırası kendi kitabından okunur. 110 kitabının uyarısı: “Hidrolik sistemdeki basıncın tamamı boşaltılmadan hortumları makinenin çıkış kaplinlerine bağlamaya kalkmayın.”

Mini yükleyicide hidrolik basınç nasıl boşaltılır?

Mini yükleyicide basınç makinenin kendi boşaltma düzeniyle alınır ve bu düzen modelden modele değişir. Bobcat’in T190 paletli mini yükleyicisinde ön ek hidrolik kaplinleri basıncı kendileri boşaltır:

“Çabuk kaplinleri sıkıca birbirine bastırın ve beş saniye tutun; kaplinler takılırken basınç kendiliğinden boşalır.”

Bobcat, T190 kullanım ve bakım kitabı, Eylül 2006

Ayırırken hareket aynıdır; ardından bilezik geri çekilir. Arka kaplinler için gösterge panelinde ayrı bir basınç boşaltma düğmesi vardır. Ekipman sökülmeden önce kitabın istediği: ekipman yere düz, motor durmuş, ek hidrolik devrenin basıncı boşaltılmış.

Bu tek bir modelin kitabıdır. Kubota’nın, Caterpillar’ın ya da başka bir Bobcat’in sırası kendi kitabından okunur.

Ekipman tarafındaki hortumda ne yapılır, ne yapılmaz?

Ekipman tarafındaki basıncı makinedeki hiçbir kol boşaltmaz; forumdaki bir cevabın deyişiyle yüzer konumun ekipmanda birikmiş basınca etkisi yoktur. Yapılabilecek olan, sebebi kaldırmaktır: ekipman, hiçbir silindir yük taşımayacak biçimde yere bırakılır; güneşte kalmışsa soğuması beklenir. Forumdaki kullanıcılar bekliyor ya da hortumlara soğuk su döküyor.

Sahada yapılan ise daha kabadır: erkek uca bez örtüp şasiye bastırmak, uca çekiçle vurmak ya da hortumun rakorunu anahtarla gevşetmek. 1985 patenti vurmanın bedelini yazar. Patente göre çek valfi sert, pürüzlü bir yüzeye vurmak valfin dış yüzeyini bozar; sürdürülürse valf kapalıyken de yağ kaçırır. Yağ da püskürerek çıkar: püskürme denetimsizdir, vurulan cisme ve kullanıcıya bulaşır.

Forum ikiye ayrılıyor: kimi kullanıcı uca bezin üstünden vurmayı olağan sayıyor; biri, yağın üstüne fışkıracağını gördüğü için bunu yapmıyor.

Bobcat’in basıncı kendi boşaltan kaplinleri dışında, okuduğumuz kullanım kitapları ekipman tarafı için bir boşaltma yöntemi vermiyor. Çıkarım bizimdir, kitapların değil: basınçla ekipman takılırken değil, sökülürken uğraşılır.

Ekipman sökülürken hortum nasıl basınçsız bırakılır?

Ekipman yerdeyken, silindirler yüksüzken ve çıkışın basıncı boşaltılmışken ayrılan hortumda hapsolacak basınç kalmaz. John Deere 5310 S kitabı işi iki adımda yazar: silindir, mili korunsun diye olabildiğince toplanır; hortum, basınç olabildiğince boşaltıldıktan sonra çekilir. Forum alışkanlıkları buna iki şey ekler: kol yüzer konumdayken ayırmak ve ekipmanın iki hortumunu birbirine takmak.

Basınç boşaldı, kaplin yine takılmıyorsa?

Arkasında basınç yokken de girmeyen uç kirlidir, hasarlıdır ya da tipi tutmuyordur. Bobcat kitabı bağlamadan önce iki kaplinin yüzeyindeki kiri temizletir; paslanma, çatlak, hasar ya da aşırı aşınma varsa kaplinin değişmesini ister. John Deere 5310 S kitabına göre traktörün çıkışları ISO ve SAE’nin önerdiği standart hortum ucunu kabul eder; eski tip John Deere uçları için adaptör gerekir.

Hortum ucundaki diş tiplerini rakor ve diş tipleri yazısında anlattık. Yanlış çıkışa takılan hortum da kaplin arızası değildir: Ohio State föyü, hatlar çapraz bağlanmasın diye bantla ya da renkle işaretlenmesini ister.

Hangi sırayla denenir?

1. Ekipman yerde. Kalkık parça, yük taşıyan silindir kalmasın.
2. Makine tarafı. Motor durur; kol birkaç kez ileri geri oynatılır ya da yüzer konuma alınır. Elektrik anahtarlı çıkışta ve mini yükleyicide kitaptaki boşaltma düzeni kullanılır.
3. Temizle, it. İki yarıyı silin, ucu sıkıca itin.
4. Yine girmiyorsa. Basınç ekipman tarafındadır. Soğumasını bekleyin. Uca vurmayın, rakor gevşetmeyin.
5. Sonra parçaya bakın. Hasar, aşınma, tutmayan uç tipi, çapraz bağlanmış hortum.
6. Bir dahaki sefere. Hortumu ekipman yerdeyken ve çıkış boşaltılmışken ayırın, uçları kapatın.