MOQ nedir? Yedek parçada en az sipariş adedi nasıl belirlenir?

MOQ, minimum order quantity sözünün kısaltmasıdır: tedarikçinin tek siparişte kabul ettiği en az adet. Türkçede en az sipariş adedi ya da minimum sipariş miktarı denir. Üretimde kaynağı tezgâh ayarıdır: makine her parti için bir kez ayarlanır ve denenir; parti küçüldükçe bu iş daha az parçaya biner. En az adedi kabul etmeden önce neye bağlı olduğunu öğrenin.

MOQ nedir, açılımı nedir?

MOQ, minimum order quantity sözünün baş harfleridir; tedarikçinin tek siparişte kabul ettiği en az parça sayısını anlatır. Adedi tedarikçi koyar; alıcı başka bir koşul konuşmadıysa her sipariş bu sayıya ulaşmak zorundadır. Alibaba.com, satıcılar için yazdığı rehberde şöyle tanımlar:

“En az sipariş adedi (MOQ), bir toptan tedarikçinin alıcıların tek seferde satın almasına izin verdiği en düşük birim sayısıdır.”

Alibaba.com, satıcı blogu, 19 Kasım 2020

Aynı sayfa tedarikçinin gerekçesini de yazar: bu sınır olmasa zaman ve kaynak, çok az kazandıran siparişlere gider. Formülü yoktur; sayfaya göre tedarikçiler çoğunlukla o ürünün başa baş noktasını başlangıç alır.

Üretimde en az sipariş adedi nereden çıkar?

Üretimde en az sipariş adedi, altına inildiğinde tezgâh ayarının kendini ödemediği parti büyüklüğüdür. Penn State Üniversitesi’nde bir mühendislik dersinde okutulan üretim kitabı ayarı şöyle tanımlar: bir partinin son sağlam parçasından sonraki partinin ilk sağlam parçasına kadar geçen süre; deneme parçaları da buna dahildir.

Kitabın örneğinde ayar 240 dakika, parça başına işleme 2 dakikadır. 50’lik partide parça başına 6,8 dakika düşer; 500’lük partide 2,48 dakika. Kitabın vardığı sonuç en az sipariş adedinin çıkış noktasıdır:

“Bazı firmalar, ayar gerektiren üretimi kârlı kılmak için yalnızca belirli parti büyüklüklerini aşan siparişleri kabul eder.”

Improving Your Factory System, 5. bölüm; Penn State, IE 450 ders kitabı, Kasım 2004

Tersi de doğrudur. Ayar 10 dakikaysa aynı iki parti 2,2 ve 2,02 dakikaya gelir; kitaba göre o zaman büyük parti aramanın anlamı kalmaz. Saylor Academy’nin açık üretim yönetimi kitabı kuralı genel biçimde yazar: makineyi ve işçiliği bir parça için hazırlamak ne kadar uzun sürer ve ne kadar pahalıya gelirse, tek seride üretilmesi gereken adet o kadar büyür.

Malzeme alımı da aynı mantığa uyar. OpenStax’in yönetim muhasebesi kitabı malzemenin kendisini birim düzeyinde maliyet sayar; parti düzeyindeki maliyet ise her parti üretildiğinde bir kez doğar ve kitabın örneği malzemenin satın alınması ile teslim alınmasıdır.

Özel üretim boru ve hortumda en az adedi ne belirler?

Sipariş üzerine yapılan çelik boruda ya da hidrolik hortumda en az adedi, parti başına bir kez yapılan iş belirler: takım ya da kalıp değişimi, ayar ve ölçüm, deneme parçaları, o parti için malzeme alımı. Okuduğumuz kaynakların hiçbiri bu parçalar için tipik bir adet ya da gün sayısı vermiyor; sektörün geneli için rakam biz de vermiyoruz.

Penn State kitabı her makinede geçerli dört ayar işi sayar: malzemeyi ve takımı hazırlayıp kontrol etmek, eski takımı söküp yenisini bağlamak, ölçüp ayarlamak, makineyi ayarlarken deneme parçası üretmek.

Kitap borudan ya da hortumdan söz etmiyor; listeyi bu parçalara uygulamak bizim adımımızdır. Boruda bu, büküm makinesinin takımı, uç şekillendirme takımı ve numuneyle ya da çizimle karşılaştırılan ilk parça demektir; hortumda presin kalıpları (çeneleri) ve seriden önce ölçülen ilk sıkma.

Bir hortum presi üreticisi de aynı yöne işaret ediyor: Uniflex, üretim preslerini çabuk değiştirilen kalıplarıyla tanıtır, kısa ayar süresini de sağladığı tasarruflar arasında sayar. Boruda takımın çapa, et kalınlığına ve büküm yarıçapına göre belirlendiğini numuneden boru yaptırma yazısında anlattık.

RSS Kumru’da özel üretimde en az sipariş adedi kalem başına 50 ve üzeridir, ürüne göre değişir; bunu Türkiye’den tedarik yazısında da yazdık, teslim süresini ise teklifte fiyatla birlikte bildiriyoruz.

Teslim süresi neye bağlıdır?

Teslim süresi, Saylor kitabının tanımıyla, siparişin verilmesi ile teslim alınması arasındaki süredir. Üretilecek parçada aynı kitap toplam teslim süresinden söz eder: parçaların ya da ham maddenin siparişinden son montajın bitmesine kadar, art arda gelen aşamaların sürelerinin toplamı. Yani saat ilk tezgâhta değil, malzemenin siparişinde başlar.

Penn State kitabı ayarda zamanın kaybedildiği ya da kestirilemediği iki yeri gösterir. Takım ve malzeme, ayarın planlandığı anda hazır olmalıdır; yoksa makine bekler. İlk parçaların üretilip makinenin ayarlandığı son adım ise çoğu zaman ayarcının ustalığına bağlıdır ve kitabın deyişiyle “kesin olarak öngörülmesi zor olabilir”.

Alibaba’da MOQ ne demek, pazarlık edilir mi?

Alibaba.com’da MOQ, satıcının ürün ilanı için belirlediği en az adettir. Alıcı buna göre arayabilir: sitenin rehberine göre istediği adedi “Min Order” alanına yazar; “Ready to Ship” (sevke hazır) kutusunu işaretlerse en az adedi daha düşük ürünler çıkar. Kesin bir adet için rehber teklif isteme (RFQ) pazarını gösterir: tedarikçi adedi baştan görür, siparişi alıp almayacağına kendisi karar verir.

Pazarlık bazen mümkündür. Rehbere göre ilandaki adedin küçük bir bölümü değil, ona yakın bir sayı istenmeli ve durum açıkça anlatılmalıdır; alıcıyla satıcının uzun bir geçmişi varsa satıcı esnek davranabilir. Deneme için birkaç adedi perakende fiyatından almayı sormak da rehberin önerisidir.

Üretim tarafında da sınır kesin değildir: Penn State kitabına göre firma çoğu zaman bir ürünü vermemeyi seçemez, daha küçük parti üretir. Ayar yine yapılır; daha az parçaya biner.

En az adedi kabul etmeden önce ne sormalı?

Önerdiğimiz sıra:

1. Adet neyi sayıyor? Parça numarası başına mı, sipariş başına mı, sevkiyat başına mı? OEM numarası ile tedarikçinin kendi numarası aynı şey değildir; farkı OEM numarası yazısında anlattık.
2. Neye bağlı? Ayara mı, yeni yapılacak takıma mı, o parti için alınacak malzemeye mi?
3. Fiyat adede göre nasıl değişiyor? Kendi adedinizdeki ve en az adetteki birim fiyatı birlikte isteyin; küçük bir deneme partisi mümkün mü, sorun.
4. Teslim süresi nereden başlıyor? Siparişten mi, numune onayından mı, malzemenin gelişinden mi? Teklife yazdırın.
5. Tekrar sipariş. Takım ve ayar değerleri hazır olduğunda aynı en az adet geçerli mi?