Traktöre hidrolik direksiyon takmak: hortumlar, borular ve bağlantı sırası

Mekanik direksiyonlu traktöre sonradan takılan hidrolik direksiyon setinde pompa, direksiyon valfi (orbitrol), silindir, filtreli yağ deposu ve bunları bağlayan hortumlarla borular bulunur. Valfin üstündeki dört bağlantı harfle gösterilir: P pompadan gelir, T depoya döner, L ile R silindirin iki ucuna gider.

Hidrolik direksiyon setinde hangi parçalar var?

Sette pompa, direksiyon valfi, silindir, depo ve filtre ile aradaki hortumlar ve borular vardır. Bu yazı, simitle tekerlek arasında mekanik bağ kalmayan hidrostatik tipi anlatıyor. Direksiyon valfi üreticisi Danfoss’un teknik bilgi kitabı bu tipi şöyle tanımlar:

“Direksiyon mili ile yönlendirilen tekerlekler arasında mekanik bağlantı yoktur. Bunun yerine direksiyon valfi ile direksiyon silindiri arasında hidrolik borular ve hortumlar vardır.”

Danfoss, direksiyon bileşenleri genel teknik bilgisi, Mart 2021

Simit çevrildikçe valf yağı ölçerek silindirin ilgili tarafına yollar; karşı taraftan çıkan yağ depoya döner. Açık merkezli sistemde valfi sabit debili ayrı bir pompa besler. Pompa yağ veremezse valf kendiliğinden el pompası gibi çalışır; Danfoss’a göre bu, aracı yalnız “sınırlı” ölçüde yönlendirmeye yarar.

Valfin üstündeki P, T, L ve R harfleri ne demek?

P pompa, T depo, L sol, R sağ bağlantıdır. Danfoss’un OSPB, OSPC ve OSPF valfleri için servis kitabı dördünü böyle adlandırır. Yağ, dönüş yönüne göre silindirin L ya da R bağlantısına gönderilir.

Harfler Danfoss’un servis kitabındandır (Mart 2014). Başka üreticinin valfinde harfler farklı olabilir; kendi kılavuzuna bakın.

Valfin içi modele göre değişir. Danfoss kataloğunda OSPB’de hiçbir valf işlevi yoktur; OSPC ON’da P bağlantısında çek valf, emniyet valfi, şok valfleri ve emme valfleri vardır. Emniyet valfi pompayı ve direksiyon valfini aşırı basınçtan korur.

Basınç hattı ile dönüş hattına aynı hortum takılır mı?

Hayır; iki hat aynı basıncı görmez. Danfoss’un OSPC ON valfinde en yüksek direksiyon basıncı 210 bar, T tarafındaki en yüksek karşı basınç 40 bardır. Kod tablosundaki OSPC ON valflerde emniyet valfi 140 ya da 170, şok valfleri 200 ya da 225 bara ayarlıdır.

Şok valfleri, tekerleğe dışarıdan gelen kuvvetin L ve R hatlarında yaratacağı basıncı sınırlar; bu tabloda ayarları emniyet valfinden yüksektir. Setinizdeki valfin ayarlarını kendi kılavuzundan okuyun, hortumu ona göre seçin. Basınç sınıfının hortumun üstünden nasıl okunduğunu hidrolik hortumda basınç sınıfı yazısında anlattık.

Almanya’nın yasal kaza sigortası kurumu DGUV’nin hidrolik hortum föyüne göre hortum, özellikle rijit borunun kullanılamadığı yerde takılır. Silindir ön dingille birlikte oynuyorsa ona giden bölüm böyle bir yerdir.

Valfin bağlantılarına keten ya da teflon bant sarılmaz. Danfoss bağlantı rakorlarında “salmastra ipi, teflon ve başka uygunsuz sızdırmazlık malzemesi” kullanılmamasını ister; yerine kauçuk contalı pul (bonded seal), O-ring ya da çelik pul yazar. Torkta rakor üreticisinin değerini önerir. Uç tipini rakor ve diş tipleri yazısından tanırsınız.

Yanlış bağlantı hangi belirtiyi verir?

L ile R yer değiştirirse direksiyon ters döner; hava emen sistemde depo köpürür. Dört hata, dört belirti:

• L ile R yer değiştirmiş. Direksiyon ters döner. Bir traktör forumunda, direksiyon silindirlerini yenileyen bir Case 580D sahibi simidi sağa çevirince tekerleklerin sola döndüğünü yazıyor. Aldığı cevap: “Evet, hortumların yerini değiştirmek direksiyonu ters çalıştırır.” Aynı cevabın öğüdü: hatları işaretleyin.
• Dönüş hattı dar ya da kıvrık. Açık merkezli valf nötr konumdayken pompa ile depo arası açıktır; pompanın yağı T bağlantısından depoya akar. Dar ya da ezik bir dönüş hortumu bu akışın önünde karşı basınç oluşturur. Danfoss belirtisini yazmıyor; valfin çalışma anlatımından çıkan sonuç bu.
• Sistem hava emiyor. Danfoss’un saydığı belirtiler: depoda köpük, silindirin kesik kesik hareketi, ses. Gevşek bağlantının sisteme hava soktuğunu traktörde direksiyon kaçağı yazısında anlattık.
• Hortum sıcak ya da hareketli parçaya yakın. DGUV’nin ilk çalıştırma öncesi kontrol listesi hortumda burulma, kısa kaldığı için gerilme ve kenara sürtme istemez; yüksek sıcaklığa karşı siper arar. Çalışırken hareket eden hortumda sürtünme ve kıvrılma yeri de aranır.

İlk çalıştırmada yağ nasıl doldurulur, hava nasıl alınır?

Danfoss’un sırasına göre yağ filtreden geçirilerek doldurulur, motor düşük devirde çalıştırılır ve direksiyon bir uçtan öbür uca en az beş kez yavaşça çevrilir.

1. Yağ. Depoyu filtreden geçirerek doldurun. Yağın cinsini setin kılavuzu söyler.
2. Motor. Çalıştırın, mümkünse en düşük devirde tutun; pompa milinin dönüş yönünü kontrol edin.
3. Hava alma vidası. Varsa, köpüksüz yağ gelene kadar açık bırakın.
4. Direksiyon. Yavaşça bir uçtan öbür uca en az beş kez çevirin.
5. Depo. Köpük, kesik hareket ya da ses sürüyorsa hava bitmemiştir. Yağı tamamlayıp sürdürün.
6. Son kontrol. Sızdırmazlığa ve çalışmaya bakın; alıştırmadan sonra gerekiyorsa filtreyi değiştirin.

Bir traktör forumunda 1995 model Massey Ferguson 240 sahibi, simide geç cevap veren direksiyonu pompa gövdesindeki filtre elemanını değiştirerek düzelttiğini yazıyor.

Bağlantı ve kontrol sırası nedir?

1. Valf ve mil. Danfoss’a göre direksiyon mili valfin giriş miline eksenel ya da yanal kuvvet bindirmemelidir.
2. Silindir. Bağlantıları yukarı bakacak biçimde takın; hava cebi kalmasın.
3. Tapalar. Plastik tapaları hortum ve boru takılana kadar çıkarmayın; içeri pislik kaçırmayın.
4. P ve T. Pompanın çıkışını P’ye, depo dönüşünü T’ye bağlayın.
5. L ve R. Silindir hortumlarını işaretleyip bağlayın.
6. Hortumun yolu. Burulma, gerginlik, sürtünme ve sıcak parça var mı?
7. Yağ ve hava. Yukarıdaki sırayla.
8. Yön ve tur. Simit sağa dönünce tekerlek sağa dönmeli. Danfoss bir uçtan öbür uca 3 ile 5 tur önerir. Tek milli (diferansiyel) silindirde tur sayısı iki yönde farklı çıkar; bu arıza değildir.