Common rail borusu mazot kaçırıyor: belirtiler ve doğru müdahale

Mazot kaçıran bir common rail borusu, yani pompa, yakıt rayı (rail) ve enjektörler arasındaki çelik yüksek basınç borusu, kendini çoğu zaman mazot kokusuyla, ıslak bir boruyla ya da enjektörlerin çevresinde biriken yakıtla, bazen de ince bir sisle belli eder. Motor normal çalışabilir, arıza hafızası boş kalabilir. Açabildiğimiz üretici belgeleri aynı yolu gösteriyor: motoru durdurun, basıncın düşmesini bekleyin, kaynağı bulun ve boruyu değiştirin.

Common rail borusu mazot kaçırınca hangi belirtiler görülür?

Kaçıran yüksek basınç borusu kendini mazot kokusuyla, borunun üstünde ya da altında yakıtla, bazen de sisle gösterir. Cummins X12 motorunun enjektör besleme boruları için 2022’de ABD trafik güvenliği kurumu NHTSA’ya sunulan geri çağırma raporu uyarı işaretlerini sayıyor:

“Yakıt kaçakları bakım sırasında fark edilebilir. Sürücü yakıt kokusu alabilir ya da kaçaktan kaynaklanan bir sis görebilir.”

NHTSA, 22V-120 sayılı geri çağırma raporu, 2 Mart 2022

Yakıt her zaman çıktığı yerde kalmaz. General Motors’un 6,6 litrelik Duramax bülteninde müşteri yakıt kokusundan ya da volan muhafazasının altındaki yakıttan şikâyet eder; teknisyen kaçağı yüksek basınç pompasıyla rail arasındaki boruların rekorlarında bulur.

Motorun nasıl çalıştığı pek bir şey söylemez. Bir İngiliz otomobil forumundaki iki başlıkta 2.0 HDi sahipleri enjektörlerin çevresinde mazot birikintisi buluyor; ikisi de aracın normal çalıştığını yazıyor. Zor çalıştırmayı dış kaçağın belirtisi sayan bir üretici belgesi bulamadık.

Kaçak arıza kodu yazdırır mı, rail basıncı düşer mi?

Yazdırabilir, ama iki işaret de güvenilir değildir. Rail basıncını hedefinden uzaklaştıracak kadar büyük bir kaçak düşük basınç kodu yazdırır. Kılcal bir sızıntı hiç iz bırakmayabilir; aynı kodun başka sebepleri de vardır. Detroit Diesel’in DD serisi kamyon motorları için arıza arama talimatı mantığı gösteriyor:

“Motor kumanda modülü (MCM) bu arıza kodunu, yük altında (düşük devirde) yakıt rayı basıncındaki sapma 200 barı (2900 psi) aştığında kaydeder.”

Detroit Diesel, SPN 520268/FMI 16 arıza arama talimatı, Şubat 2016

Talimat bu kodu doğurabilecek on durum sayıyor. İlki “yüksek basınç pompası ile enjektörler arasında dış yakıt kaçağı”. Ötekiler arasında basınç sınırlama valfinde ya da enjektörde iç kaçak, tıkalı filtre, pompa arızası ve basınç sensörü arızası var. Kod basıncın düşük olduğunu söyler; yakıtın nereye gittiğini söylemez.

Kod hiç gelmeyebilir de. Forumda bir üye, pompa ile rail arasındaki bir boruda rekorun yakınında bulduğu çatlağı anlatıyor: “neredeyse mikroskobik, ama sızdırmaya yetecek kadar”; “performansa etkisi olmadı, arıza kodu da çıkmadı”. Talimat bunu yazmıyor; eşikten bizim çıkardığımız sonuç şu: rail basıncını o kadar oynatmayan bir sızıntı, o motorda arıza hafızasını boş bırakır.

Basınç, motor durduktan sonra da izlenir. Aynı talimat teşhis cihazıyla rail basıncının ne kadar sürede boşaldığına baktırır; süre 35 saniyenin altındaysa sıradaki adım yüksek basınç kaçak testidir. Bu sayı o motora aittir.

Kaçıran boruyla motor çalıştırılır mı?

Hayır. Perkins bunu kayıtsız şartsız yazıyor: “Motoru yakıt kaçağıyla çalıştırmayın. Kaçaklar yangına yol açabilir.” X12 geri çağırma raporunda boru kaçağı için 29 garanti başvurusu kayıtlı; boruların hepsi çatlak değildi. Cummins, Ekim 2021’de bir araç yangınının sebebini de 5. silindirin yakıt borusundaki kaçak olarak belirledi.

Yakıt gerçekten yüksek basınç borusundan mı geliyor?

Her zaman değil. Enjektörlerin ya da rail’in çevresindeki yakıt yüksek basınç borusundan ya da rekorundan gelebilir; enjektörlerin üstündeki düşük basınçlı geri dönüş bağlantılarından da gelebilir. Forum başlıklarından birinde araç sahibi yakıt rayını değiştiriyor, kaçak geçmiyor. Kaynak geri dönüş borularıymış. Hattın işini ve testini geri dönüş hattı yazısında anlattık.

Her satır tek bir motor ailesinden gelir. İpucu olarak okuyun, teşhis olarak değil.

Doğru müdahale sırası nedir?

Önce kaynak bulunur, sonra parça değişir: motor durdurulur, basıncın düşmesi beklenir, arıza hafızası okunur, kaçağın yeri belirlenir, boru yenisiyle değiştirilir ve onarım doğrulanır.

1. Motoru durdurun, bekleyin. Perkins’e göre her türlü muayene, bakım ve onarımdan önce borudaki basıncın boşalması beklenir.
2. Hiçbir şeye dokunmadan arıza hafızasını okuyun. GM bülteni buradan başlar: bulunan arıza kodları ve belirtiler için önce güncel teşhis adımları tamamlanır.
3. Temizleyin, kısa çalıştırın, durdurun, bakın. Forumdaki öğüt atölye alışkanlığıyla aynı: iyi bir temizlik ve kısa bir tur, kaçağın nereden çıktığını gösterir. Detroit Diesel de otomatik kontrolden önce gözle dış kaçak aratır.
4. Neyin kaçırdığına karar verin. Boru, rekor, geri dönüş bağlantısı ya da iç kaçak: tabloyu kullanın. Şüpheyle pompa ya da rail sipariş etmeyin.
5. Kaçıran boruysa ya da rekoruysa boruyu değiştirin. Perkins: “Kaçak varsa, durdurmak için bağlantıyı fazla sıkmayın. Yüksek basınç yakıt boruları sızdırıyorsa borular değiştirilmelidir.” Kaçıran boru macunla, lehimle ya da kaynakla kurtarılmaz. Somunun bir kez servis torkuna göre kontrol edilmesi ayrı bir konudur.
6. Boruyu tutan her şeyi yerine takın. Perkins kelepçelerin, muhafazaların ve ısı kalkanlarının doğru takılmasını ister. Somunları tork anahtarıyla, servis verisindeki değere sıkın.
7. Onarımı kanıtlayın. GM, borular değiştikten sonra kaçağın yeniden değerlendirilmesini ister. Detroit Diesel, yeni borular takılınca yakıt sistemini doldurtur ve “kaçak olmadığını doğrulamak için” rail basıncı boşalma testini yaptırır. İşten hemen sonra gelen düşük basınç kodu yeni bir kaçak olmayabilir: aynı üretici, yakıt sistemi onarımından sonra kodun “yakıt sistemindeki hava yüzünden” yazılabileceğini not ediyor.