Enjektör geri dönüş hattı: ne işe yarar, neden kaçırır, ne zaman suçlu enjektördür?

Common rail motorda enjektör geri dönüş hattı, enjektörün içinden geçip parçalarını yağlayan ve soğutan yakıtı alçak basınçlı dönüş devresine taşır. Hat mazot kaçırıyor ya da yerinden çıkıyorsa önce bağlantıya bakılır: klips, O-ring, plastik uç. Enjektörü suçlamak için ıslaklık yetmez; geri dönüş (leak-off) testi, enjektörlerin dönüşe verdiği yakıtı birbiriyle karşılaştırır.

Geri dönüş hattı common rail motorda ne işe yarar?

Geri dönüş hattı, enjektörden çıkan yakıtı alçak basınçlı dönüş devresine götürür. Teşhis cihazı üreticisi Pico Technology amacını şöyle yazar:

“Common rail dizel sistemleri, enjektörün içinden geçen yakıt akışını enjektörün iç parçalarını yağlamak ve soğutmak için kullanır.”

Pico Technology, common rail enjektör geri kaçak testi rehberi

Pico’ya göre yakıt, enjektörün yüksek basınç girişinden geri kaçak çıkışına kontrollü bir yol izler. Arıza, dönen miktarın bozulmasıdır.

Professional Motor Mechanic dergisinde Laser Tools’un test takımını anlatan yazıya göre basınç kaybının yaygın bir sebebi depoya fazla yakıt dönmesidir: pompa, sistemin çalışacağı basıncı üretemez. Sonuç zor çalışan ya da hiç çalışmayan motor, düzensiz çalışma ve zayıf hızlanmadır; marşta ve rölantide daha belirgindir.

Traktörlerin mekanik enjektörlerinde hat da ölçüm de başkadır; onu traktörde geri dönüş hortumu kaçağı yazısı anlatıyor.

Hat neden mazot kaçırır, bağlantı neden yerinden çıkar?

Geri dönüş hattında ilk bakılacak yer enjektörün üstündeki bağlantıdır: klips, O-ring ve plastik uç. Aynı dergi yazısına göre dönüş uçları enjektöre tel ya da metal klipslerle tutturulur. Kamyon parçaları satıcısı Highway and Heavy Parts (HHP) plastik uçların gevrek olabileceğini yazar, testten sonra O-ring’lere baktırır. Delphi, enjektörün üstünde ya da yakınında görülen mazotu iki ihtimale bağlar: enjektör hasarlıdır ya da conta aşınmıştır.

Her hat geçmeli değildir. Isuzu’nun 4HK1 ve 6HK1 kamyon motorları için servis bülteninde geri dönüş borusu rekor (banjo) cıvatalarıyla bağlanır: boru sökülünce contaları atılır, yeni contalarla takılır.

Yerinden çıkan bağlantı için elimizdeki saha anlatımı tek bir araçtan, Defender2.net forumundan. 2013 model, 2,2 litre dizel bir aracın sahibi dördüncü enjektördeki plastik ucun enjektörden attığını, kabine mazot kokusu geldiğini ve yere epey mazot aktığını yazıyor. Cevaplara göre plastik uç aşınmış olabilir; uçları tutan klipslerin çoğu da plastiktir ve kolay kırılır. Başlık, sebep bulunmadan bitiyor.

Hat her sistemde basınçsız da değildir. Pico’ya göre bazı sistemler, örneğin piezo enjektörlüler, dönüş devresinde asgari bir pozitif basınç olmadan düzgün çalışmaz. Kaynaklar bunu klipsle ilişkilendirmiyor; bizim çıkardığımız sonuç şu: böyle bir sistemde eksik klips ya da hasarlı O-ring kendini daha çabuk gösterir. Aşırı geri dönüşün bağlantıyı yerinden attığını yazan bir üretici belgesi açamadık.

Geri dönüş testi nasıl yapılır?

Geri dönüş testinde her enjektörün dönüş çıkışına ayrı bir şeffaf hazne bağlanır, motor rölantide çalıştırılır ve haznelerde biriken yakıt karşılaştırılır. Dergideki yazının sırası şöyle:

1. Motoru ısıtın. Soğuk motor yanıltıcı sonuç verebilir.
2. Önce gözle bakın. Motor kapağını sökün; kaçıran boru, gevşek hortum ve kablo arayın.
3. Klipsleri çıkarıp saklayın. Dönüş uçlarını ayırın.
4. Boşta kalan dönüş hattını kapatın. Bazı motorlarda dönüş hattı pompayla ortak bağlantıdadır; motor çalışınca yakıt bu uçlardan geri gelebilir.
5. Hazneleri enjektör sırasıyla bağlayın. Hortumları kasnak ve kayışlardan uzak tutun.
6. Rölantide birkaç dakika çalıştırın. Hazneler yüzde 50–75 dolunca motoru durdurup seviyeleri karşılaştırın.
7. Toplayın, kaçak arayın. Uçları klipsleriyle takın; motoru bir dakika kadar çalıştırıp bütün hatlara bakın.

Test sonucu nasıl okunur?

Geri dönüş testi enjektörleri birbiriyle karşılaştırır: ötekilerden ayrılan şüphelidir. Ne kadar farkın arıza sayılacağında kaynaklar birbirini tutmuyor.

Hiçbiri motor üreticisinin değeri değildir. Pico hacmi değil, basınç darbelerini ölçer; ona göre dönüş miktarı pompaya, basınç ayar valflerine ve rail basıncına da bağlıdır.

Test her motorda aynı mı yapılır?

Geri dönüş testi her motorda aynı yapılmaz; açtığımız kaynaklar iki sınır koyuyor. Birincisi dönüş basıncıdır.

İkincisi, her motorda enjektörlerin dönüşü ayrı ayrı ölçülmez. Cummins’in ISB6.7 ve B6.7 (CM2350) motorlarındaki 4713 arıza kodu için yayımladığı bültende ölçülen, enjektörlerin toplam dönüşüdür; bültene göre enjektörler ayrılmadıkça bu ölçüm arızanın kaynağını göstermez. Enjektörler tek tek kapatılır, toplam dönüş 30 saniyede mililitre olarak üç kez ölçülür.

Örnek tabloda hiçbir enjektör kapalı değilken 145 ml, 2. enjektör kapalıyken 120, 6. kapalıyken 125 ml okunur; dönüşü en çok düşüren iki enjektör değiştirilir. Sayılar örnektir; sınır o motorun servis kitabındadır.

Kaçak hattan mı, enjektörden mi: hangi sırayla bakılır?

Kaçak hattan mı, enjektörden mi diye önce dışarıya, sonra dönüş miktarına bakılır.

1. Arıza hafızasını okuyun, dışarıya bakın. Delphi’nin teşhis sırası arıza koduyla başlar.
2. Islaklık dönüş bağlantısındaysa klipse, O-ring’e ve plastik uca, banjo bağlantıda contaya bakın.
3. Dışarısı kuru, motor zor çalışıyor ya da rölanti bozuksa dönüş miktarını üreticinin yöntemiyle ölçün.
4. Ötekilerden ayrılan enjektör varsa şüpheli odur. Delphi’ye göre ölçüm arızalı olabilecek enjektörü gösterir; takım yerine o enjektör değişir.
5. Bağlantı sağlam göründüğü halde atıyorsa forumdaki öneri dört enjektörün dönüşünü karşılaştırmaktır; üretici talimatı değildir.
6. Motor bekledikçe zor çalışıyorsa dönüş hattı içeri hava alıyor olabilir; o konu mazot borusunda hava yazısındadır.